Phân loại và xử phạt đối với xe đạp máy, xe đạp điện
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm nghề giao hàng ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Tôi mới mua một chiếc xe đạp điện để đi giao hàng cho tiện, nhưng hôm qua bị công an dừng xe vì lỗi đi vào đường cấm xe máy. Tôi thắc mắc không biết xe đạp điện của tôi có bị coi là xe máy không, và liệu có bị phạt không khi tôi chỉ đi xe đạp điện?”
Trả lời
1. Xe đạp điện có phải là xe đạp máy và có được coi là xe máy không?
Theo quy định pháp luật hiện hành, xe đạp máy được định nghĩa là xe thô sơ hai bánh có lắp động cơ, vận tốc thiết kế lớn nhất không lớn hơn 25 km/h và khi tắt máy thì đạp xe đi được. Định nghĩa này bao gồm cả xe đạp điện.
Điều này có nghĩa là, chiếc xe đạp điện của anh Hùng, nếu đáp ứng các tiêu chí về vận tốc thiết kế (không quá 25 km/h) và có thể đạp khi tắt máy, thì sẽ được xếp vào loại xe đạp máy. Các quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ được quy định chi tiết trong các văn bản pháp luật về giao thông vận tải
[1], [2].Quan trọng hơn, xe đạp máy không phải là xe máy. Xe máy (hay mô tô, xe gắn máy) là một loại phương tiện khác với các quy định riêng về đăng ký, biển số, giấy phép lái xe và tốc độ tối đa cao hơn.
2. Quy định về lưu thông và xử phạt đối với xe đạp máy
Vì xe đạp điện của anh được xác định là xe đạp máy, nên các quy định áp dụng cho xe đạp máy sẽ được áp dụng. Thông thường, biển báo "Cấm xe máy" sẽ không áp dụng cho xe đạp máy, trừ khi có biển phụ hoặc quy định cụ thể khác của địa phương cấm tất cả các loại xe có động cơ hoặc cấm xe thô sơ có động cơ.
Tuy nhiên, người điều khiển xe đạp máy vẫn phải tuân thủ các quy tắc giao thông đường bộ và có thể bị xử phạt nếu vi phạm. Cụ thể, Nghị định số 34/2010/NĐ-CP quy định về việc xử phạt người điều khiển, người ngồi trên xe đạp, xe đạp máy, xe thô sơ khác khi vi phạm một số hành vi nhất định
[3].Ví dụ, nếu anh Hùng đi vào đường cấm đối với xe đạp máy (nếu có biển báo cấm riêng cho loại xe này hoặc biển báo cấm chung cho tất cả các loại xe có động cơ, bao gồm cả xe đạp máy), hoặc vi phạm các quy tắc giao thông khác như đi ngược chiều, vượt đèn đỏ, thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính. Mức phạt có thể từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng tùy theo hành vi vi phạm
[3].3. Lời khuyên cho trường hợp của anh Hùng
Trong trường hợp của anh, việc bị dừng xe vì "lỗi đi vào đường cấm xe máy" cần được làm rõ. Anh nên yêu cầu cán bộ công an giải thích rõ căn cứ pháp lý và biển báo cụ thể tại khu vực anh bị dừng xe. Nếu biển báo chỉ ghi "Cấm xe máy" mà không có thêm chú thích nào khác áp dụng cho xe đạp máy, thì việc xử phạt anh có thể không đúng quy định.
Anh cần kiểm tra lại vận tốc thiết kế tối đa của chiếc xe đạp điện của mình. Nếu xe có vận tốc thiết kế lớn hơn 25 km/h, nó có thể bị coi là xe máy điện và sẽ áp dụng các quy định khác (ví dụ: yêu cầu giấy phép lái xe, đăng ký biển số), và trong trường hợp đó, việc bị xử phạt khi đi vào đường cấm xe máy là có cơ sở. Tuy nhiên, theo mô tả của anh là "xe đạp điện", khả năng cao là nó thuộc loại xe đạp máy.