Phân loại đô thị theo quy mô dân số
“Chào chuyên gia, tôi là cán bộ quy hoạch ở thị trấn Đồng Văn, Hà Nam. Thị trấn chúng tôi đang có kế hoạch phát triển lên đô thị loại IV. Tôi đang thắc mắc không biết tiêu chí về quy mô dân số được quy định cụ thể như thế nào để thị trấn có thể đạt chuẩn, và liệu có luật nào quy định về việc này không?”
Trả lời
Quy mô dân số - Tiêu chí quan trọng trong phân loại đô thị
Chào Anh Hùng, về thắc mắc của anh liên quan đến tiêu chí quy mô dân số để phân loại đô thị, đặc biệt là việc thị trấn Đồng Văn định hướng lên đô thị loại IV, đây là một vấn đề rất chính đáng trong công tác quy hoạch.
Theo quy định pháp luật hiện hành, quy mô dân số là một trong những tiêu chí cơ bản và bắt buộc để phân loại đô thị. Cụ thể, Điều 140 của Luật Thủy lợi sửa đổi 2020 đã sửa đổi, bổ sung Điều 4 của Luật Quy hoạch đô thị số 30/2009/QH12, trong đó quy định rõ rằng đô thị được phân thành 6 loại (đặc biệt, loại I, II, III, IV và V) theo các tiêu chí cơ bản, bao gồm quy mô dân số
[1]. Ngoài ra, các tiêu chí khác còn có vị trí, chức năng, vai trò, cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội; mật độ dân số; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp; và trình độ phát triển cơ sở hạ tầng [1].Thẩm quyền quy định chi tiết về quy mô dân số đô thị
Anh Hùng cần lưu ý rằng, mặc dù Luật Quy hoạch đô thị đã xác định quy mô dân số là tiêu chí, nhưng việc quy định cụ thể về ngưỡng dân số cho từng loại đô thị (ví dụ: đô thị loại IV cần bao nhiêu dân) sẽ do Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết để phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội
[1]. Do đó, để biết chính xác ngưỡng dân số cho đô thị loại IV tại thời điểm hiện tại, anh cần tham khảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị.Bối cảnh công tác dân số tổng thể
Mặc dù trọng tâm câu hỏi của anh là về phân loại đô thị, nhưng quy mô dân số cũng là một yếu tố quan trọng trong toàn bộ công tác dân số quốc gia. Công tác này bao gồm truyền thông, vận động, giáo dục về dân số, duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[2]. Việc thực hiện công tác dân số cũng tuân thủ các nguyên tắc như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân trong lĩnh vực dân số, đảm bảo sự chủ động, tự nguyện và bình đẳng của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình [3]. Các yếu tố dân số được lồng ghép vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước và từng địa phương [3].