Phân biệt đối xử người khuyết tật và quyền được bảo vệ
“Chào luật sư, tôi là anh T. ở Quận 1, TP.HCM. Tôi bị khiếm thính bẩm sinh và gần đây tôi đi phỏng vấn xin việc ở một công ty tư nhân. Mặc dù tôi có bằng cấp và kinh nghiệm phù hợp, nhưng nhà tuyển dụng lại từ chối tôi với lý do 'công việc này cần giao tiếp nhiều, sợ anh không đáp ứng được'. Tôi cảm thấy đây là hành vi phân biệt đối xử. Liệu có luật nào bảo vệ tôi trong trường hợp này không?”
Trả lời
1. Hành vi phân biệt đối xử người khuyết tật
Theo định nghĩa, phân biệt đối xử người khuyết tật là hành vi xa lánh, từ chối, ngược đãi, phỉ báng, có thành kiến hoặc hạn chế quyền của người khuyết tật vì lý do khuyết tật của người đó. Trường hợp của anh T. khi bị từ chối cơ hội việc làm mặc dù có đủ năng lực nhưng chỉ vì lý do khiếm thính, có thể được xem là một hành vi phân biệt đối xử. Hành vi này trực tiếp hạn chế quyền được làm việc và đóng góp cho xã hội của người khuyết tật.
2. Quyền được bảo vệ của người khuyết tật
Pháp luật Việt Nam có những quy định rõ ràng nhằm chống kỳ thị, phân biệt đối xử người khuyết tật. Cụ thể, Luật Người khuyết tật 2010 đã quy định về việc thông tin, truyền thông, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ và hành vi về vấn đề khuyết tật, đồng thời chống kỳ thị, phân biệt đối xử người khuyết tật
[1]. Điều này khẳng định chủ trương của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật, đảm bảo họ có cơ hội bình đẳng trong mọi lĩnh vực của đời sống, bao gồm cả việc làm.Các nội dung thông tin, truyền thông, giáo dục về vấn đề khuyết tật bao gồm quyền, nghĩa vụ của người khuyết tật; đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về người khuyết tật; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình đối với người khuyết tật; nguyên nhân dẫn đến khuyết tật và các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu khuyết tật; và đặc biệt là chống kỳ thị, phân biệt đối xử người khuyết tật
[1].3. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân
Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trong việc thông tin, truyền thông, giáo dục về vấn đề khuyết tật, nhằm phòng ngừa, giảm thiểu khuyết tật và quan trọng nhất là chống kỳ thị, phân biệt đối xử người khuyết tật
[1]. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp, nhà tuyển dụng cũng phải có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật, không được có hành vi phân biệt đối xử dựa trên tình trạng khuyết tật của người lao động. Mặc dù thuật ngữ này có thể xuất hiện trong các văn bản pháp luật khác nhau điều chỉnh các lĩnh vực cụ thể như thủy lợi [2], [3], nhưng các quy định chuyên biệt về bảo vệ quyền của người khuyết tật và chống phân biệt đối xử được quy định chi tiết trong Luật Người khuyết tật.