Phạm vi và tác động pháp lý của Thảm họa
“Chị L.T.H, chủ một cửa hàng tạp hóa ở Quảng Bình, vừa trải qua đợt bão lũ lịch sử khiến cửa hàng bị ngập nặng, thiệt hại tài sản lớn. Chị nghe nói có chính sách hỗ trợ cho các trường hợp gặp 'thảm họa' nhưng không rõ liệu tình trạng của mình có được xếp vào 'thảm họa' theo quy định pháp luật không và ai sẽ là người đứng ra giải quyết các vấn đề liên quan.”
Trả lời
Định nghĩa và phân loại "Thảm họa"
Theo quy định pháp luật, thuật ngữ thảm họa được định nghĩa rộng rãi, bao gồm các biến động nghiêm trọng do thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên quy mô rộng, hoặc do con người và hậu quả chiến tranh gây ra. Những sự kiện này đều dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường
[1]. Tình trạng bão lũ lịch sử gây ngập lụt, thiệt hại tài sản nặng nề mà chị đang gặp phải hoàn toàn phù hợp với định nghĩa về thiên tai gây thảm họa này. Việc xác định một sự kiện là thảm họa là cơ sở để kích hoạt các cơ chế ứng phó và hỗ trợ từ phía Nhà nước.Vai trò của Nhà nước trong ứng phó thảm họa
Khi một khu vực phải đối mặt với thảm họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, Nhà nước có trách nhiệm và quyền hạn để huy động các nguồn lực cần thiết để ứng phó. Cụ thể, trong tình trạng khẩn cấp do thảm họa, dịch bệnh nguy hiểm hoặc tình hình đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân có thể được sử dụng để tham gia phòng, chống, khắc phục sự cố, thiên tai, dịch bệnh theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp và các quy định pháp luật khác có liên quan
[3]. Điều này thể hiện sự can thiệp của các cấp chính quyền và lực lượng chức năng là cần thiết và được pháp luật cho phép để giảm thiểu thiệt hại và hỗ trợ người dân.Cơ chế quản lý và hỗ trợ sau thảm họa
Việc ứng phó và khắc phục hậu quả thảm họa đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ các cấp chính quyền. Các cơ quan nhà nước, với các thành viên Chính phủ được Quốc hội phê chuẩn
[2], sẽ có vai trò chỉ đạo, điều hành các hoạt động cứu trợ, đánh giá mức độ thiệt hại và triển khai các chính sách hỗ trợ. Các cấp ủy, tổ chức đảng cũng có những kết luận, chỉ đạo về các nhiệm vụ trọng tâm trong hoạt động của tổ chức cơ sở đảng để đảm bảo sự ổn định và hỗ trợ cộng đồng trong thời gian tới [2]. Chị nên liên hệ với chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân xã/phường, quận/huyện) để được hướng dẫn cụ thể về các chính sách hỗ trợ hiện hành dành cho các trường hợp bị thiệt hại do thiên tai, cũng như quy trình làm thủ tục để nhận được sự hỗ trợ cần thiết.