Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của Luật Tư pháp người chưa thành niên

Trả lời

1. Con chị được xem là "người chưa thành niên" trong hoạt động tư pháp

Theo quy định hiện hành, người chưa thành niên trong bối cảnh bị buộc tội được định nghĩa là người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi. Do con trai chị năm nay 16 tuổi và đang trong quá trình bị công an mời làm việc liên quan đến hành vi đánh nhau, cháu hoàn toàn thuộc đối tượng được xem xét là người chưa thành niên trong hoạt động tư pháp hình sự. Điều này có nghĩa là cháu sẽ được hưởng các quy định đặc biệt, nhân văn hơn so với người trưởng thành.

2. Luật Tư pháp người chưa thành niên điều chỉnh những gì?

Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 (59/2024/QH15) được ban hành để quy định cụ thể về việc xử lý các trường hợp liên quan đến người chưa thành niên. Cụ thể, Luật này quy định về xử lý chuyển hướng, hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội; thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng. Như vậy, trường hợp của con chị sẽ được áp dụng các quy định này để đảm bảo quyền lợi và sự phát triển của cháu ^[1]. Mục tiêu là hạn chế tối đa việc áp dụng các biện pháp hình sự nghiêm khắc, thay vào đó là các biện pháp mang tính giáo dục, phục hồi.

3. Nguyên tắc áp dụng Luật và các quy định liên quan

Việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, giải quyết vụ án hình sự, xử lý chuyển hướng, thi hành án phạt tù, tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên sẽ được áp dụng theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024. Đồng thời, các quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án hình sự và các luật khác cũng sẽ được áp dụng, nhưng phải không trái với quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên ^[2]. Điều này khẳng định nguyên tắc ưu tiên các quy định đặc biệt dành cho người chưa thành niên.

Đối với các hành vi vi phạm hành chính, Nghị định số 120/2021/NĐ-CP cũng có quy định về điều khoản chuyển tiếp, theo đó nếu hành vi vi phạm xảy ra trước thời điểm Nghị định có hiệu lực mà đang trong quá trình xử lý thì sẽ áp dụng quy định của Nghị định này nếu không quy định trách nhiệm pháp lý hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn ^[3]. Tuy nhiên, trường hợp của con chị đang được công an mời làm việc về hành vi đánh nhau, có khả năng là vụ việc hình sự, nên trọng tâm sẽ là Luật Tư pháp người chưa thành niên và các bộ luật hình sự, tố tụng hình sự liên quan.