Nhuận bút khuyến khích trong lĩnh vực nghệ thuật

Trả lời

Khái niệm Nhuận bút khuyến khích

Chào chị N.T.M, về thắc mắc của chị liên quan đến nhuận bút khuyến khích cho tác phẩm thiếu nhi, đây là một khoản tiền đặc biệt được trả thêm cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả nhằm khuyến khích sáng tạo các tác phẩm thuộc loại đề tài và trong những trường hợp cụ thể. Theo quy định tại Nghị định số 61/2002/NĐ-CP, nhuận bút khuyến khích là khoản tiền do bên sử dụng tác phẩm trả thêm cho tác giả nhằm khuyến khích tác giả sáng tạo tác phẩm thuộc loại đề tài và những trường hợp đặc biệt quy định tại Nghị định này ^[4].

Đối tượng và phạm vi áp dụng

Để xác định tác phẩm của chị có đủ điều kiện nhận nhuận bút khuyến khích hay không, cần xem xét các quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Nghị định 21/2015/NĐ-CP, văn bản quy định về nhuận bút, thù lao đối với tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác, điều chỉnh việc sáng tạo, khai thác, sử dụng các tác phẩm này theo Luật Sở hữu trí tuệ ^[1].

Quan trọng hơn, Nghị định này áp dụng đối với tổ chức, cá nhân sáng tạo, khai thác, sử dụng tác phẩm bằng nguồn kinh phí thuộc ngân sách nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm mà chủ sở hữu quyền tác giả là Nhà nước ^[2]. Do đó, nếu nhà xuất bản mà chị hợp tác là một đơn vị tư nhân và không sử dụng ngân sách nhà nước hoặc tác phẩm của chị không thuộc sở hữu của Nhà nước, thì các quy định về nhuận bút khuyến khích theo Nghị định 21/2015/NĐ-CP có thể không trực tiếp áp dụng.

Các trường hợp được hưởng Nhuận bút khuyến khích

Mặc dù vậy, nếu tác phẩm của chị thuộc trường hợp được áp dụng, Điều 4 của Nghị định 21/2015/NĐ-CP quy định rõ các trường hợp được hưởng nhuận bút khuyến khích. Cụ thể, nhuận bút khuyến khích được trả cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm dành cho thiếu nhi, dân tộc thiểu số; tác giả là người Việt Nam sáng tạo tác phẩm trực tiếp bằng tiếng nước ngoài, v.v. ^[3]. Như vậy, nếu tác phẩm truyện tranh của chị là "tác phẩm dành cho thiếu nhi" và nằm trong phạm vi áp dụng của Nghị định (tức là được sáng tạo hoặc sử dụng bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc chủ sở hữu là Nhà nước), chị hoàn toàn có thể được hưởng khoản nhuận bút này.

Cách thức chi trả

Việc chi trả nhuận bút, bao gồm cả nhuận bút khuyến khích, được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa bên sử dụng tác phẩm và tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả ^[3]. Trong trường hợp tác phẩm do Nhà nước đặt hàng, đấu thầu thì nhuận bút, thù lao được trả theo hợp đồng đặt hàng, đấu thầu ^[3]. Do đó, chị cần trao đổi cụ thể với nhà xuất bản về khả năng và điều kiện nhận nhuận bút khuyến khích, đặc biệt là nguồn kinh phí thực hiện dự án.