Năng lực xã hội và sự tham gia của người cao tuổi

Trả lời

1. Năng lực xã hội của người cao tuổi và tầm quan trọng

Năng lực xã hội của người cao tuổi được hiểu là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội để giúp họ tiếp tục cống hiến cho gia đình và xã hội. Đây là một yếu tố quan trọng không chỉ giúp người cao tuổi duy trì sức khỏe tinh thần, thể chất mà còn phát huy kinh nghiệm, trí tuệ vào sự phát triển chung của cộng đồng. Việc duy trì năng lực xã hội giúp người cao tuổi tránh được cảm giác cô đơn, tăng cường sự gắn kết liên thế hệ và đóng góp tích cực vào các hoạt động xã hội.

2. Khung pháp lý về thích ứng với già hóa dân số

Hiện nay, pháp luật Việt Nam, dù không có một điều luật cụ thể mang tên "Năng lực xã hội của người cao tuổi", nhưng đã có những quy định mang tính định hướng và nguyên tắc để đảm bảo quyền lợi và khuyến khích sự tham gia của người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số. Cụ thể, Luật Cạnh tranh 2018 (dù có tên gọi là Luật Cạnh tranh nhưng có điều khoản đề cập đến vấn đề dân số) đã quy định về việc thích ứng với già hóa dân số ^[1]. Điều này cho thấy Nhà nước đã nhận thức được tầm quan trọng của việc chuẩn bị và thích nghi với sự thay đổi về cơ cấu dân số, trong đó có việc tạo điều kiện cho người cao tuổi tiếp tục hòa nhập và đóng góp.

3. Nguyên tắc thực hiện công tác dân số và vai trò cộng đồng

Để cụ thể hóa việc thích ứng với già hóa dân số, Luật Cạnh tranh 2018 cũng đặt ra các nguyên tắc thực hiện công tác dân số, trong đó có những điểm liên quan trực tiếp đến việc phát huy năng lực xã hội của người cao tuổi. Các nguyên tắc này bao gồm việc lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức ^[2]. Điều này có nghĩa là trong mọi chính sách, kế hoạch phát triển, cần phải tính đến yếu tố dân số, trong đó có nhóm người cao tuổi, để đảm bảo họ không bị bỏ lại phía sau.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng nhấn mạnh việc phối hợp liên ngành, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong việc huy động cộng đồng, xã hội, tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và toàn dân tham gia công tác dân số ^[2]. Điều này tạo cơ sở pháp lý để các tổ chức xã hội, cộng đồng cùng chung tay tạo ra môi trường thuận lợi, khuyến khích người cao tuổi tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện, qua đó duy trì và phát huy năng lực xã hội của họ.

4. Khuyến nghị cho Bà M.T.M

Với mong muốn cống hiến và tham gia xã hội của Bà M.T.M, các quy định trên là cơ sở để Bà có thể tìm kiếm và tham gia các hoạt động phù hợp. Bà nên chủ động tìm hiểu các chương trình tình nguyện, câu lạc bộ người cao tuổi, hoặc các hoạt động cộng đồng tại địa phương (Quận 3, TP.HCM). Nhiều tổ chức xã hội, đoàn thể như Hội Người cao tuổi, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, các trung tâm văn hóa, nhà văn hóa phường/xã thường có các hoạt động dành cho người cao tuổi hoặc khuyến khích sự tham gia của họ. Bà có thể liên hệ với chính quyền địa phương hoặc các tổ chức này để tìm hiểu thông tin và đăng ký tham gia. Tinh thần của pháp luật là khuyến khích và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục cống hiến và tham gia xã hội, góp phần xây dựng một xã hội năng động và bền vững.