Năng lực xã hội của người cao tuổi và sự hòa nhập cộng đồng
“Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, làm nội trợ, năm nay đã 68 tuổi. Gần đây, chị cảm thấy khó hòa nhập với các hoạt động ở phường vì nhiều người trẻ không hiểu những vấn đề của người lớn tuổi. Chị muốn biết pháp luật có quy định gì để người cao tuổi như chị có thể duy trì các mối quan hệ xã hội và tiếp tục đóng góp cho cộng đồng không, hay chỉ cần ở nhà trông cháu là đủ?”
Trả lời
Việc duy trì năng lực xã hội của người cao tuổi là một yếu tố quan trọng, giúp người lớn tuổi tiếp tục có cuộc sống ý nghĩa và đóng góp cho gia đình, xã hội. Pháp luật Việt Nam đã có những định hướng nhất định nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của người cao tuổi trong bối cảnh dân số đang già hóa.
Định hướng thích ứng với già hóa dân số
Pháp luật hiện hành đã nhận thấy tầm quan trọng của việc thích ứng với già hóa dân số như một nội dung trong công tác dân số quốc gia
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước quan tâm đến việc tạo điều kiện để người cao tuổi có thể sống một cách chủ động, tích cực và hòa nhập, chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề an sinh xã hội. Việc duy trì các mối quan hệ xã hội, tham gia vào các hoạt động cộng đồng chính là biểu hiện cụ thể của sự thích ứng này.Đảm bảo quyền và sự chủ động của người cao tuổi
Các nguyên tắc trong công tác dân số khẳng định việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, bao gồm cả người cao tuổi, trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội
[2]. Điều này có nghĩa là mọi chính sách, hoạt động liên quan đến dân số đều phải hướng tới việc bảo vệ và tạo điều kiện cho người cao tuổi. Đồng thời, pháp luật cũng đề cao sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số [2]. Vì vậy, việc chị Hạnh mong muốn duy trì các mối quan hệ và đóng góp cho cộng đồng là hoàn toàn phù hợp với tinh thần này, và các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tạo điều kiện để chị và những người cao tuổi khác thực hiện được mong muốn đó.Lồng ghép các yếu tố dân số vào phát triển kinh tế - xã hội
Nguyên tắc quan trọng nữa là lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức
[2]. Điều này bao gồm cả việc xem xét các nhu cầu và mong muốn của người cao tuổi khi xây dựng các chính sách, chương trình hoạt động ở địa phương, khu phố. Khi các yếu tố về người cao tuổi và năng lực xã hội của họ được lồng ghép, sẽ có nhiều cơ hội hơn để chị Hạnh và những người cao tuổi khác tham gia vào các hoạt động xã hội, văn hóa, thể dục thể thao phù hợp, giúp họ duy trì và phát triển năng lực xã hội, tiếp tục cống hiến giá trị của mình cho cộng đồng.