Năng lực xã hội của người cao tuổi và chính sách liên quan
“Chào luật sư, tôi là cô Hạnh, 70 tuổi, sống ở quận Đống Đa, Hà Nội. Tôi từng là giáo viên về hưu, giờ ở nhà thấy buồn và muốn tham gia các hoạt động cộng đồng nhưng không biết có chính sách nào hỗ trợ người cao tuổi như tôi duy trì **năng lực xã hội** để tiếp tục cống hiến không? Tôi thấy nhiều người bạn của tôi cũng có tâm lý tương tự.”
Trả lời
Khái niệm Năng lực xã hội của người cao tuổi
Năng lực xã hội của người cao tuổi được hiểu là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội để giúp họ tiếp tục cống hiến cho gia đình và xã hội. Đây là một khía cạnh quan trọng, không chỉ giúp người cao tuổi có cuộc sống ý nghĩa hơn mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng, như mong muốn của cô Hạnh và những người bạn của mình.
Khung pháp lý liên quan đến già hóa dân số và sự tham gia xã hội
Mặc dù không có văn bản pháp luật nào định nghĩa trực tiếp về "năng lực xã hội của người cao tuổi", nhưng các chính sách của Nhà nước luôn quan tâm đến việc đảm bảo quyền và tạo điều kiện cho người cao tuổi được sống khỏe mạnh, có ích. Cụ thể, trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra, pháp luật có những quy định nhằm thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số. Điều này được thể hiện trong các quy định về công tác dân số, nhằm tạo môi trường thuận lợi để người cao tuổi tiếp tục hòa nhập và phát triển
[1].Nguyên tắc thực hiện công tác dân số và trách nhiệm của xã hội
Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi, pháp luật cũng quy định các nguyên tắc thực hiện công tác dân số. Trong đó, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội là một nguyên tắc quan trọng. Đồng thời, các yếu tố dân số, bao gồm cả nhóm người cao tuổi, cần được lồng ghép vào việc xây dựng và triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
[2]. Điều này có nghĩa là các chính sách phát triển phải tính đến nhu cầu và khả năng đóng góp của người cao tuổi, tạo cơ hội để họ phát huy năng lực xã hội của mình.Tầm quan trọng của sự cống hiến và trách nhiệm cộng đồng
Pháp luật Việt Nam luôn đề cao việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân cho sự phát triển. Ngay cả trong các văn bản quy định về phạm vi điều chỉnh của các luật, như Luật Lực lượng dự bị động viên 2019, cũng thể hiện tinh thần về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc xây dựng và huy động các nguồn lực
[3]. Mặc dù luật này tập trung vào một lĩnh vực đặc thù, nhưng tinh thần chung là mọi công dân đều có vai trò và trách nhiệm đóng góp vào xã hội. Việc duy trì và phát huy năng lực xã hội của người cao tuổi là một phần không thể thiếu trong việc xây dựng một xã hội đoàn kết, bền vững, nơi mọi thế hệ đều có thể cống hiến và nhận được sự quan tâm xứng đáng.