Năng lực xã hội của người cao tuổi và chính sách dân số
“Chào chuyên gia, tôi là con của bác An ở quận 7, TP.HCM. Bác năm nay đã ngoài 70 tuổi rồi, trước đây rất năng động nhưng giờ sức khỏe yếu nên ít ra ngoài. Tôi lo bác bị trầm cảm vì ít giao tiếp. Không biết có quy định hay chính sách nào của nhà nước hỗ trợ để người cao tuổi như bác An có thể tiếp tục duy trì **năng lực xã hội**, tham gia cộng đồng không?”
Trả lời
Duy trì Năng lực xã hội: Chìa khóa cho tuổi già năng động
Khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội là yếu tố cực kỳ quan trọng giúp người cao tuổi tiếp tục cống hiến và tận hưởng cuộc sống. Đây chính là khái niệm về năng lực xã hội của người cao tuổi, giúp họ không bị cô lập mà vẫn tích cực kết nối với gia đình và xã hội. Trường hợp của bác An cho thấy rõ tầm quan trọng của việc duy trì các hoạt động xã hội để tránh những vấn đề tâm lý như trầm cảm.
Chính sách Nhà nước và thích ứng với già hóa dân số
Nhà nước ta đã và đang quan tâm đến vấn đề già hóa dân số và các thách thức đi kèm. Mặc dù Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 2013 (số 44/2013/QH13) có vẻ không trực tiếp nói về người cao tuổi, nhưng Điều 1 của Luật này có quy định về phạm vi điều chỉnh liên quan đến công tác dân số, bao gồm việc truyền thông, vận động, giáo dục về dân số, và đặc biệt là thích ứng với già hóa dân số
[1]. Điều này ngụ ý rằng các chính sách và hoạt động của Nhà nước cần phải tính đến và hỗ trợ người cao tuổi trong việc duy trì cuộc sống có chất lượng, bao gồm cả việc duy trì năng lực xã hội.Nguyên tắc và trách nhiệm trong công tác dân số
Để đảm bảo người cao tuổi như bác An có thể tiếp tục tham gia và đóng góp, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí 2013 cũng đặt ra các nguyên tắc thực hiện công tác dân số
[2]. Cụ thể, Nhà nước cam kết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân trong lĩnh vực dân số, gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, việc lồng ghép các yếu tố dân số vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, ngành và địa phương là rất quan trọng. Điều này có nghĩa là các chương trình, dự án phát triển cần có yếu tố hỗ trợ người cao tuổi duy trì năng lực xã hội.Ngoài ra, Luật cũng quy định đối tượng áp dụng bao gồm "Tổ chức, hộ gia đình và cá nhân khác"
[3]. Điều này có nghĩa là không chỉ Nhà nước mà cả gia đình và cộng đồng cũng có trách nhiệm trong việc tạo điều kiện để người cao tuổi duy trì sự kết nối, tham gia các hoạt động xã hội. Các tổ chức xã hội, hội người cao tuổi tại địa phương (như quận 7, TP.HCM nơi bác An sinh sống) có thể có nhiều chương trình, hoạt động phù hợp.