Năng lực xã hội của người cao tuổi trong chính sách dân số
“Bác Hùng ở Quận 3, TP.HCM, là giáo viên về hưu, luôn muốn được tiếp tục đóng góp cho cộng đồng nhưng thấy các hoạt động xã hội dành cho người cao tuổi còn ít. Bác lo lắng mình sẽ dần mất đi các mối quan hệ xã hội và không còn hữu ích. Bác muốn biết pháp luật có quy định gì để hỗ trợ người cao tuổi duy trì năng lực xã hội không?”
Trả lời
Tầm quan trọng của năng lực xã hội đối với người cao tuổi
Năng lực xã hội của người cao tuổi là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội, giúp họ tiếp tục cống hiến cho gia đình và xã hội. Việc duy trì năng lực này không chỉ cải thiện chất lượng cuộc sống của người cao tuổi mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của cộng đồng. Khi người cao tuổi có cơ hội tham gia các hoạt động xã hội, họ sẽ cảm thấy có giá trị, giảm thiểu cảm giác cô lập và phát huy được kinh nghiệm sống quý báu của mình.
Chính sách pháp luật về thích ứng với già hóa dân số
Luật Dân số số 18/2016/QH14 đã đặt ra phạm vi điều chỉnh bao gồm việc "thích ứng với già hóa dân số"
[1]. Điều này cho thấy chính sách pháp luật đã nhận thức được tầm quan trọng của việc chuẩn bị và ứng phó với xu hướng dân số đang già hóa. Việc thích ứng với già hóa dân số không chỉ dừng lại ở chăm sóc y tế mà còn bao gồm cả việc tạo điều kiện để người cao tuổi duy trì và phát huy năng lực xã hội của mình.Để cụ thể hóa mục tiêu này, pháp luật cũng quy định việc "Lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức"
[3]. Điều này có nghĩa là trong mọi kế hoạch phát triển, cần phải xem xét đến yếu tố già hóa dân số và các giải pháp để người cao tuổi có thể tiếp tục tham gia và đóng góp.Nguyên tắc bảo đảm quyền và trách nhiệm của người cao tuổi
Theo Luật Dân số, một trong những nguyên tắc thực hiện công tác dân số là "Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển nhanh và bền vững đất nước"
[2]. Điều này khẳng định quyền được tham gia và đóng góp của người cao tuổi. Đồng thời, pháp luật cũng "Bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số" [2]. Điều này khuyến khích người cao tuổi chủ động tham gia các hoạt động xã hội và duy trì các mối quan hệ, đồng thời đề cao trách nhiệm của gia đình và cộng đồng trong việc tạo điều kiện cho họ. Các chính sách và chương trình cần được xây dựng để hỗ trợ người cao tuổi duy trì sự chủ động và bình đẳng trong các hoạt động xã hội, giúp họ tiếp tục cống hiến và cảm thấy có ích.