Năng lực xã hội của người cao tuổi
“Chị L.T.M ở Quận 3, TP.HCM đang rất lo lắng cho mẹ mình. Mẹ chị năm nay 70 tuổi, trước đây rất năng động tham gia các hội nhóm phụ nữ, nhưng từ khi nghỉ hưu thì ít đi hẳn. Chị muốn biết pháp luật có quy định nào khuyến khích hoặc hỗ trợ người cao tuổi duy trì **năng lực xã hội**, giúp họ tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội không?”
Trả lời
Chào chị L.T.M,
Năng lực xã hội của người cao tuổi được hiểu là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội để giúp họ tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội. Mặc dù Luật Dân số 62/2006/QH11 không định nghĩa trực tiếp thuật ngữ này, nhưng tinh thần và các quy định của Luật đã đặt ra những nguyên tắc quan trọng nhằm hỗ trợ và bảo đảm sự tham gia của người cao tuổi trong đời sống xã hội, đặc biệt trong bối cảnh già hóa dân số.
Thích ứng với già hóa dân số và vai trò của người cao tuổi
Luật Dân số 62/2006/QH11 quy định rõ về việc "thích ứng với già hóa dân số" là một trong những phạm vi điều chỉnh của Luật
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước và xã hội có trách nhiệm xây dựng các chính sách, chương trình để bảo đảm người cao tuổi có thể sống khỏe mạnh, có ích và tiếp tục đóng góp cho xã hội. Việc duy trì năng lực xã hội của người cao tuổi là một phần không thể thiếu trong chiến lược thích ứng này, giúp họ không bị cô lập và vẫn cảm thấy mình là một phần quan trọng của cộng đồng.Nguyên tắc bảo vệ quyền và lồng ghép yếu tố dân số
Luật cũng nhấn mạnh nguyên tắc "Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển nhanh và bền vững đất nước"
[2]. Điều này có thể được hiểu là quyền được tham gia và đóng góp của người cao tuổi cũng cần được bảo vệ. Hơn nữa, việc "Lồng ghép các yếu tố dân số vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức" [3] bao gồm cả việc xem xét cơ cấu dân số, trong đó có tỷ lệ người cao tuổi. Điều này đòi hỏi các chính sách phát triển phải tính đến nhu cầu và khả năng tham gia của người cao tuổi, tạo điều kiện cho họ duy trì năng lực xã hội.Giải pháp thực tiễn khuyến khích sự tham gia xã hội của người cao tuổi
Dựa trên các nguyên tắc pháp luật này, để mẹ chị L.T.M có thể duy trì và phát huy năng lực xã hội, chị có thể khuyến khích mẹ tham gia vào các hoạt động cộng đồng phù hợp với sức khỏe và sở thích. Ví dụ như các câu lạc bộ người cao tuổi tại địa phương, các lớp học kỹ năng mới, các hoạt động tình nguyện hoặc các buổi sinh hoạt văn hóa, thể dục dưỡng sinh. Các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương cũng có trách nhiệm tạo ra môi trường thuận lợi và các chương trình hỗ trợ để người cao tuổi có thể tiếp tục tham gia và cống hiến, giúp họ duy trì sự kết nối và phát triển năng lực xã hội của mình.