Năng lực xã hội của người cao tuổi
“Bác tôi ở quận 3, TP.HCM, năm nay 70 tuổi rồi nhưng vẫn minh mẫn lắm. Bác muốn tham gia mấy hội người cao tuổi, đóng góp ý kiến cho phường nhưng không biết pháp luật có quy định gì về việc người cao tuổi có thể tham gia các hoạt động xã hội không, hay chỉ nên ở nhà nghỉ ngơi thôi?”
Trả lời
Khẳng định quyền và vai trò của người cao tuổi trong xã hội
Chào chị L.T.M, câu hỏi của chị về việc bác mình muốn tham gia các hoạt động xã hội là một vấn đề rất đáng quan tâm và hoàn toàn chính đáng. Pháp luật Việt Nam luôn khuyến khích và tạo điều kiện để người cao tuổi phát huy vai trò của mình, không chỉ ở nhà nghỉ ngơi mà còn tích cực tham gia vào đời sống cộng đồng. Năng lực xã hội của người cao tuổi được hiểu là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội để họ tiếp tục cống hiến cho gia đình và xã hội.
Quy định pháp luật về thích ứng với già hóa dân số và quyền tham gia
Pháp luật Việt Nam có những quy định nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của mọi công dân, bao gồm cả người cao tuổi. Cụ thể, trong phạm vi điều chỉnh của một số văn bản pháp luật, có đề cập đến việc thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[1]. Điều này ngụ ý rằng Nhà nước có trách nhiệm tạo điều kiện để người cao tuổi có cuộc sống chất lượng, bao gồm cả việc tham gia xã hội. Hơn nữa, các nguyên tắc thực hiện công tác dân số cũng nhấn mạnh việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực dân số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, và bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng cũng như đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số [3]. Điều này khẳng định rằng người cao tuổi không chỉ có quyền mà còn có trách nhiệm đóng góp vào các hoạt động xã hội phù hợp.Đối tượng áp dụng của pháp luật và sự bình đẳng
Luật pháp Việt Nam áp dụng đối với công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và cơ quan, tổ chức, đơn vị có liên quan
[2]. Điều này có nghĩa là mọi công dân, không phân biệt độ tuổi, đều là đối tượng được điều chỉnh và bảo vệ bởi pháp luật. Bác của chị, với kinh nghiệm và sự minh mẫn, hoàn toàn có quyền tham gia vào các hoạt động xã hội, đóng góp ý kiến cho chính quyền địa phương, tham gia các hội đoàn thể phù hợp với sức khỏe và nguyện vọng. Việc tham gia này không chỉ giúp người cao tuổi duy trì sự minh mẫn, khỏe mạnh mà còn là nguồn lực quý báu cho sự phát triển của cộng đồng. Các yếu tố dân số cũng được lồng ghép vào xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng khu vực, từng vùng, từng ngành, từng địa phương và từng tổ chức [3]. Điều này tạo cơ sở để các hoạt động dành cho người cao tuổi được quan tâm và phát triển.Khuyến khích sự chủ động và cống hiến
Pháp luật luôn bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng của mỗi cá nhân trong việc thực hiện công tác dân số, trong đó có việc thích ứng với già hóa dân số
[3]. Do đó, bác của chị hoàn toàn có thể tìm hiểu và tham gia các hội người cao tuổi tại phường, quận hoặc các hoạt động tình nguyện phù hợp. Sự tham gia của bác không chỉ là quyền mà còn là sự cống hiến giá trị cho cộng đồng, giúp lan tỏa kinh nghiệm sống và tinh thần tích cực đến các thế hệ sau.