Mức độ rủi ro sản phẩm, hàng hóa và trách nhiệm pháp lý
“Chị Hạnh ở Quận 1, TP.HCM, là chủ một cửa hàng bán đồ chơi trẻ em nhập khẩu. Gần đây, chị nghe nói về việc phân loại sản phẩm theo mức độ rủi ro và lo lắng không biết sản phẩm của mình thuộc loại nào, và nếu có sự cố thì trách nhiệm của chị sẽ ra sao. Chị muốn biết rõ hơn về 'mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa' được quy định như thế nào và làm sao để đảm bảo an toàn pháp lý cho cửa hàng.”
Trả lời
Hiểu về Mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa
"Mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa" được hiểu là khả năng xảy ra rủi ro liên quan đến sản phẩm, hàng hóa trong toàn bộ vòng đời của nó. Mức độ này được xác định dựa trên sự kết hợp giữa hệ quả khi sản phẩm, hàng hóa không phù hợp tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc tính phù hợp với mục đích sử dụng, và khả năng xảy ra rủi ro trong thực tế.
Theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, sản phẩm, hàng hóa được phân loại dựa trên mức độ rủi ro và được chia thành ba loại: sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro thấp; sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình; và sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Các tiêu chí để đánh giá rủi ro bao gồm: mức độ tác động đến sức khỏe, môi trường, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và cảnh báo từ tổ chức quốc tế
[1]. Việc nắm rõ sản phẩm đồ chơi trẻ em của chị thuộc nhóm rủi ro nào là rất quan trọng để áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng phù hợp.Phạm vi áp dụng và nguyên tắc quản lý chất lượng
Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, bao gồm cả các cửa hàng nhập khẩu và kinh doanh như của chị
[3]. Các hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa phải tuân theo quy định của Luật này [4].Việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa phải đảm bảo hiệu quả, công khai, minh bạch, và đặc biệt là phải dựa trên nguyên tắc phân loại sản phẩm theo mức độ rủi ro
[1]. Điều này có nghĩa là các sản phẩm có rủi ro cao sẽ chịu sự quản lý chặt chẽ hơn so với các sản phẩm có rủi ro thấp.Trách nhiệm pháp lý và các trường hợp không phải bồi thường
Đối với lo lắng về trách nhiệm bồi thường nếu có sự cố, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 có quy định rõ ràng về các trường hợp tổ chức, cá nhân bán hàng không phải bồi thường thiệt hại. Cụ thể, chị Hạnh có thể không phải bồi thường nếu chứng minh được rằng thiệt hại xảy ra do người tiêu dùng cố ý sử dụng hàng hóa đã hết hạn sử dụng hoặc biết rõ hàng hóa có khuyết tật mà vẫn sử dụng. Điều này cũng áp dụng nếu người tiêu dùng cố ý sử dụng sản phẩm, hàng hóa đã được cảnh báo rõ về mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa
[2].Để đảm bảo an toàn pháp lý cho cửa hàng, chị nên: (1) Nắm rõ phân loại mức độ rủi ro của từng loại đồ chơi trẻ em mà mình kinh doanh; (2) Đảm bảo sản phẩm tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành; (3) Cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo rõ ràng về các rủi ro tiềm ẩn (nếu có) của sản phẩm cho người tiêu dùng, đặc biệt là đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro cao.