Mẫu vật tiền Công ước CITES
“Chào luật sư, tôi là chị H.T.L, chủ một cửa hàng đồ cổ nhỏ ở phố cổ Hà Nội. Gần đây tôi có một món đồ là tượng ngà voi được ông nội để lại từ rất lâu, chắc phải từ trước năm 1975. Tôi nghe nói ngà voi bị cấm buôn bán, nhưng không biết trường hợp của tôi có được coi là hợp pháp không, vì nó đã có từ đời ông tôi rồi. Tôi có thể bán hoặc trưng bày nó không?”
Trả lời
Trường hợp của chị H.T.L liên quan đến khái niệm "Mẫu vật tiền Công ước" theo quy định của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES). Đây là một điểm quan trọng để xác định tính hợp pháp của mẫu vật động vật hoang dã mà chị đang sở hữu.
Hiểu về Mẫu vật tiền Công ước
Mẫu vật tiền Công ước được hiểu là những mẫu vật có được trước ngày loài đó được quy định tại các Phụ lục của CITES hoặc trước khi quốc gia thành viên gia nhập Công ước. Đối với Việt Nam, việc gia nhập CITES và các quy định liên quan đã được ban hành qua nhiều thời kỳ. Mục đích của quy định này là để tránh việc áp dụng hồi tố các quy định của CITES đối với những mẫu vật đã được sở hữu hợp pháp trước khi Công ước có hiệu lực hoặc trước khi một loài cụ thể được đưa vào danh sách bảo vệ. Việc xác định tính hợp pháp của mẫu vật ngà voi của chị sẽ phụ thuộc vào việc chứng minh được thời điểm sở hữu hợp pháp của ông nội chị, cũng như các quy định pháp luật tại thời điểm đó
[1].Chứng minh nguồn gốc và thời điểm sở hữu
Để mẫu vật ngà voi của chị được công nhận là mẫu vật tiền Công ước, chị cần có khả năng chứng minh rõ ràng rằng mẫu vật này đã được ông nội chị sở hữu trước thời điểm ngà voi (từ loài voi cụ thể) bị đưa vào Phụ lục CITES hoặc trước khi Việt Nam áp dụng các quy định cấm buôn bán đối với ngà voi. Các bằng chứng có thể bao gồm giấy tờ thừa kế, ảnh chụp cũ, lời khai của những người chứng kiến, hoặc các tài liệu khác có thể xác minh được thời gian và nguồn gốc của mẫu vật. Việc này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ, giấy tờ theo đúng các thủ tục hành chính hiện hành
[2].Khả năng buôn bán và trưng bày
Nếu chị H.T.L có thể chứng minh được rằng mẫu vật ngà voi của mình là mẫu vật tiền Công ước và được sở hữu hợp pháp, thì việc buôn bán hoặc trưng bày nó có thể được xem xét. Tuy nhiên, ngay cả khi là mẫu vật tiền Công ước, việc buôn bán quốc tế vẫn thường gặp rất nhiều hạn chế và yêu cầu giấy phép đặc biệt từ cơ quan quản lý CITES của Việt Nam. Đối với việc buôn bán trong nước hoặc trưng bày, chị vẫn cần tham khảo ý kiến của cơ quan quản lý chuyên ngành để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã và các kết luận hướng dẫn liên quan
[3]. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý nghiêm trọng.