Mất cân bằng giới tính khi sinh và chính sách dân số
“Chào luật sư, vợ chồng tôi vừa sinh bé gái đầu lòng, ông bà nội ngoại thì cứ thúc giục phải sinh thêm con trai cho có nếp có tẻ. Tôi nghe đài báo nói nhiều về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam. Tôi lo lắng không biết nếu mình cứ cố sinh con trai thì có vi phạm pháp luật không, và nhà nước có quy định gì về vấn đề này không ạ? Vợ chồng tôi ở Hà Nam, cả hai đều là công nhân.”
Trả lời
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh là một vấn đề xã hội nghiêm trọng, xảy ra khi tỷ số giới tính khi sinh nằm ngoài khoảng cân bằng tự nhiên, tức là số lượng bé trai sinh ra vượt quá đáng kể so với số lượng bé gái. Điều này dẫn đến nhiều hệ lụy lâu dài cho xã hội như thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi kết hôn, gia tăng các tệ nạn xã hội, và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.
Mục tiêu giảm thiểu mất cân bằng giới tính
Pháp luật Việt Nam đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc duy trì cân bằng giới tính. Luật Dân số quy định rõ mục tiêu của công tác dân số bao gồm việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước đặc biệt quan tâm và có chính sách để giải quyết vấn đề này, nhằm đảm bảo sự phát triển hài hòa và bền vững của dân số.Nguyên tắc và chính sách của Nhà nước
Công tác dân số, bao gồm cả việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính, được thực hiện dựa trên các nguyên tắc như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, đồng thời đảm bảo sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình
[2]. Mặc dù pháp luật không cấm các cặp vợ chồng mong muốn có con trai hoặc con gái, nhưng các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức (như siêu âm để biết giới tính rồi phá thai, sử dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản để lựa chọn giới tính...) là bị nghiêm cấm và có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.Lồng ghép yếu tố dân số vào phát triển
Để đạt được mục tiêu giảm thiểu mất cân bằng giới tính, các yếu tố dân số, bao gồm cả cơ cấu giới tính, được lồng ghép vào việc xây dựng và triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
[3]. Điều này có nghĩa là các chính sách công đều hướng tới việc tạo ra một môi trường xã hội mà ở đó giá trị của con trai và con gái được nhìn nhận bình đẳng, không còn áp lực phải có con trai. Mục tiêu của Nhà nước là giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh thông qua việc tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, chứ không phải can thiệp trực tiếp vào mong muốn có con trai hay con gái của từng gia đình, miễn là không vi phạm các quy định về cấm lựa chọn giới tính thai nhi.