Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể và quy trình ghi danh

Trả lời

Chào anh N.V.H, vấn đề anh đang gặp phải là một bước rất quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Hoạt động anh mô tả chính là kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, một công việc nền tảng để di sản của địa phương anh có thể được công nhận và bảo vệ theo quy định pháp luật.

Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể: Bước đi đầu tiên

Kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể là hoạt động thu thập, đánh giá, nhận diện và thể hiện thông tin về các di sản văn hóa phi vật thể một cách có hệ thống. Đây là công đoạn đầu tiên và thiết yếu để lập hồ sơ di sản. Mục tiêu của việc kiểm kê là tạo ra một bức tranh toàn diện về di sản, từ lịch sử, đặc điểm, giá trị, cách thức thực hành, cho đến cộng đồng chủ thể và các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sự tồn tại của di sản. Việc kiểm kê giúp các cơ quan quản lý và cộng đồng hiểu rõ hơn về di sản, từ đó đưa ra các biện pháp bảo vệ và phát huy phù hợp.

Tầm quan trọng của kiểm kê trong quy trình ghi danh

Theo quy định pháp luật, để một di sản văn hóa phi vật thể được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, di sản đó trước hết phải "Là di sản văn hóa phi vật thể trong Danh mục kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể" ^[4]. Điều này khẳng định rằng việc kiểm kê không chỉ là một hoạt động hành chính mà còn là điều kiện tiên quyết để di sản của anh N.V.H có cơ hội được công nhận ở cấp quốc gia và xa hơn là cấp quốc tế. Nghị định 39/2024/NĐ-CP quy định các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, áp dụng cho các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng, cá nhân liên quan đến hoạt động này ^[1], ^[2]. Do đó, với vai trò là cán bộ văn hóa, anh N.V.H và cộng đồng địa phương chính là những chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình này.

Các nguyên tắc cần lưu ý khi thực hiện kiểm kê và bảo vệ

Khi tiến hành kiểm kê và sau này là bảo vệ, phát huy giá trị nghề dệt thổ cẩm, cần tuân thủ các nguyên tắc quan trọng. Cộng đồng chủ thể, tức là bà con dân tộc M'Nông, phải đảm bảo duy trì tính liên tục trong thực hành di sản đúng với giá trị, bản chất và chức năng của di sản, nhằm giảm nguy cơ mai một, thất truyền ^[3]. Việc kiểm kê phải bao quát quy trình thực hành, nội dung, hoạt động, các yếu tố cấu thành của di sản với sự tham gia của chính cộng đồng chủ thể. Điều này giúp đảm bảo tính xác thực và bền vững của di sản, tránh việc phổ biến và thực hành sai lệch nội dung di sản ^[3].

Để thực hiện kiểm kê một cách bài bản, anh N.V.H cần phối hợp chặt chẽ với cộng đồng, các nhà nghiên cứu văn hóa, và các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh để thu thập đầy đủ thông tin, hình ảnh, video, lời kể của những người thực hành di sản. Đây là cơ sở để xây dựng hồ sơ kiểm kê, tiến tới lập hồ sơ đề nghị đưa vào Danh mục quốc gia.