Kiểm định giống cây trồng và chất lượng nông sản
“Chào luật sư, tôi là một nông dân trồng lúa ở huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang. Năm nay, tôi có nhập một lô giống lúa mới từ một công ty ở Đồng Tháp về để thử nghiệm trên 5 hecta đất của mình. Họ cam kết giống này năng suất cao, kháng bệnh tốt. Tuy nhiên, sau khi gieo sạ được một thời gian, tôi thấy cây lúa phát triển không đồng đều, có nhiều cây có vẻ không phải giống tôi đã mua, và sâu bệnh cũng xuất hiện nhiều hơn dự kiến. Tôi lo lắng vụ này sẽ mất trắng. Tôi muốn biết liệu có quy định nào về việc kiểm tra chất lượng giống cây trồng để bảo vệ quyền lợi của nông dân như tôi không, và nếu giống không đạt chất lượng thì tôi có thể làm gì?”
Trả lời
Chào anh N.V.T, vấn đề anh đang gặp phải liên quan đến chất lượng giống cây trồng là một trong những mối quan tâm hàng đầu của người nông dân. Pháp luật Việt Nam có các quy định cụ thể về việc kiểm định giống cây trồng nhằm đảm bảo chất lượng và bảo vệ quyền lợi của các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.
Quy định về Kiểm định giống cây trồng
Kiểm định giống cây trồng là quá trình kiểm tra chất lượng lô giống cây trồng được sản xuất ngay tại ruộng, nương hoặc vườn, nhằm xác định tính đúng giống, độ thuần di truyền và mức độ lẫn giống hoặc loài cây khác. Hoạt động này là một phần quan trọng trong công tác quản lý chất lượng giống cây trồng. Pháp lệnh Giống cây trồng 2004 đã quy định rõ về phạm vi điều chỉnh, bao gồm cả việc "kiểm định, kiểm nghiệm, công nhận, bảo hộ giống cây trồng mới"
[1]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm tra chất lượng giống từ khâu sản xuất đến khi đưa vào sử dụng.Quyền lợi của nông dân và trách nhiệm của nhà cung cấp
Nhà nước luôn có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất nông nghiệp sử dụng giống cây trồng mới có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện sản xuất bất lợi
[3]. Đồng thời, các hoạt động về giống cây trồng phải tuân thủ nguyên tắc "quản lý chặt chẽ việc sản xuất, kinh doanh giống cây trồng chính" và "bảo đảm đủ giống chất lượng tốt đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất" [2]. Điều này có nghĩa là công ty cung cấp giống lúa cho anh phải có trách nhiệm đảm bảo chất lượng giống như đã cam kết. Nếu giống không đạt chất lượng, không đúng như quảng cáo, hoặc lẫn tạp, đó là hành vi vi phạm các quy định về chất lượng giống cây trồng.Biện pháp xử lý khi giống không đạt chất lượng
Trong trường hợp giống lúa anh mua không đạt chất lượng như cam kết, gây thiệt hại cho vụ mùa, anh có thể yêu cầu công ty cung cấp giống phải chịu trách nhiệm. Các hành vi vi phạm về sản xuất, buôn bán, kiểm định giống cây trồng có thể bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật. Cụ thể, Nghị định số 31/2023/NĐ-CP quy định các hình thức xử phạt, bao gồm phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận, đình chỉ hoạt động, và tịch thu tang vật. Đặc biệt, có biện pháp "buộc tiêu hủy hoặc buộc chuyển đổi mục đích sử dụng giống cây trồng đối với vi phạm về sản xuất, buôn bán, kiểm định giống cây trồng"
[4]. Anh nên thu thập đầy đủ chứng cứ về việc mua bán giống (hợp đồng, hóa đơn, giấy tờ cam kết chất lượng) và tình trạng phát triển của cây lúa trên ruộng (hình ảnh, video, biên bản xác nhận của chính quyền địa phương hoặc cơ quan chuyên môn). Sau đó, anh có thể liên hệ với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tại địa phương hoặc các cơ quan quản lý chất lượng nông sản để được hỗ trợ kiểm tra và xử lý theo quy định của pháp luật.