Khu vực lãnh sự và thẩm quyền của cơ quan lãnh sự
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là anh Hùng, chủ một công ty xuất nhập khẩu nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Công ty tôi đang có kế hoạch mở rộng thị trường sang một số nước Đông Nam Á. Tôi nghe nói về 'khu vực lãnh sự' và tôi hơi băn khoăn là liệu việc xin visa hay các giấy tờ cho nhân viên đi công tác có phải làm đúng ở Lãnh sự quán phụ trách khu vực của mình không, hay có thể làm ở bất kỳ Lãnh sự quán nào của nước đó ở Việt Nam? Ví dụ, nếu có Lãnh sự quán ở Hà Nội và một Lãnh sự danh dự ở Đà Nẵng, tôi ở TP.HCM thì phải làm sao?”
Trả lời
Khái niệm Khu vực lãnh sự
Khu vực lãnh sự là một phần lãnh thổ của quốc gia tiếp nhận mà tại đó, quốc gia cử (trong trường hợp này là Việt Nam) và quốc gia tiếp nhận đã thỏa thuận để cơ quan đại diện lãnh sự thực hiện các chức năng lãnh sự của mình. Nói cách khác, đây là phạm vi địa lý mà một cơ quan lãnh sự cụ thể (như Tổng Lãnh sự quán, Lãnh sự quán, hoặc Cơ quan Lãnh sự danh dự) có thẩm quyền để hoạt động và cung cấp dịch vụ cho công dân của quốc gia mình hoặc giải quyết các vấn đề liên quan đến công dân của quốc gia tiếp nhận. Khái niệm này được quy định trong các văn bản pháp luật như Nghị quyết số 417/2003/NQ-UBTVQH11, một văn bản có tính pháp lý cao do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành
[2].Thẩm quyền của Cơ quan lãnh sự và Lãnh sự danh dự
Việc xác định khu vực lãnh sự là rất quan trọng vì nó liên quan trực tiếp đến thẩm quyền của các cơ quan lãnh sự. Thông thường, một cơ quan lãnh sự chuyên nghiệp (như Đại sứ quán có bộ phận lãnh sự hoặc Tổng Lãnh sự quán) sẽ có khu vực lãnh sự được xác định rõ ràng, ví dụ như phụ trách các tỉnh, thành phố nhất định. Công dân hoặc tổ chức muốn thực hiện các thủ tục lãnh sự thường phải đến cơ quan có thẩm quyền đối với khu vực cư trú hoặc hoạt động của mình.
Đối với Lãnh sự danh dự, quy định về khu vực lãnh sự có thể cụ thể hơn. Theo Nghị định số 26/2022/NĐ-CP, khu vực lãnh sự của Lãnh sự danh dự nước ngoài tại Việt Nam phải được Bộ Ngoại giao chấp thuận sau khi trao đổi với các cơ quan chức năng của Việt Nam. Khu vực này được xác định bởi phạm vi đơn vị hành chính theo tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương mà Lãnh sự danh dự được thực hiện chức năng lãnh sự của mình
[1]. Điều này có nghĩa là một Lãnh sự danh dự chỉ có thẩm quyền trong phạm vi tỉnh/thành phố được chỉ định, và khu vực này không được trùng với khu vực lãnh sự của cơ quan lãnh sự chuyên nghiệp nếu nước cử có cả hai loại hình cơ quan này tại Việt Nam. Trong trường hợp cần thiết, Lãnh sự danh dự có thể thực hiện chức năng lãnh sự ngoài khu vực của mình nếu được Bộ Ngoại giao đồng ý bằng văn bản [1]. Các văn bản pháp luật thường quy định rõ phạm vi điều chỉnh của mình để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý [3].Trường hợp của Anh Hùng tại TP.HCM
Với trường hợp của Anh Hùng ở TP.HCM, việc xin visa hay các giấy tờ cho nhân viên đi công tác sẽ phụ thuộc vào quy định cụ thể của từng quốc gia mà công ty anh muốn mở rộng thị trường.
Lời khuyên cho Anh Hùng: Để biết chính xác, anh nên liên hệ trực tiếp với Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán của từng quốc gia mà anh muốn xin visa. Họ sẽ cung cấp thông tin chi tiết về khu vực lãnh sự của mình và địa điểm nộp hồ sơ phù hợp nhất với vị trí của công ty anh tại TP.HCM. Nhiều quốc gia hiện nay cũng có các trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa ủy quyền, giúp việc nộp hồ sơ trở nên thuận tiện hơn mà không cần phải đến trực tiếp cơ quan lãnh sự ở xa.