Khoáng sản chiến lược, quan trọng và quy định liên quan
“Chào luật sư, tôi là chị M, chủ một khu đất đồi ở vùng núi phía Bắc tỉnh Lào Cai. Vừa rồi tôi có ý định khai thác ít quặng sắt nhỏ trên đất mình để bán cho các lò rèn địa phương, nhưng nghe nói có thể đây là loại 'khoáng sản chiến lược'. Luật sư cho tôi hỏi, nếu đất tôi có loại khoáng sản này thì tôi có được phép khai thác không, hay có được đền bù gì không ạ?”
Trả lời
Khái niệm Khoáng sản chiến lược, quan trọng
Theo quy định hiện hành, khoáng sản chiến lược, quan trọng được hiểu là những khoáng sản thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững và tăng cường quốc phòng, an ninh của đất nước. Đây là những loại tài nguyên đặc biệt, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển chung của quốc gia
[1]. Luật Địa chất và Khoáng sản quy định cụ thể việc điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản, bảo vệ tài nguyên địa chất, khoáng sản chưa khai thác, hoạt động khoáng sản và các vấn đề tài chính liên quan [2]. Các hoạt động này phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc được Nhà nước phê duyệt [3].Chính sách của Nhà nước đối với khoáng sản chiến lược
Nhà nước ta có chiến lược, quy hoạch và kế hoạch cụ thể về địa chất, khoáng sản nhằm bảo đảm tài nguyên này được bảo vệ, khai thác và sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh
[1]. Đặc biệt, Nhà nước sẽ đầu tư và tổ chức thực hiện thăm dò khoáng sản chiến lược, quan trọng và một số khoáng sản có giá trị kinh tế cao, nhu cầu sử dụng lớn. Trong một số trường hợp, Nhà nước có thể quyết định không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với các khu vực có khoáng sản chiến lược, quan trọng, và có thể cho phép thăm dò, khai thác theo thỏa thuận liên Chính phủ [1]. Điều này cho thấy vai trò chủ đạo và kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước đối với các loại khoáng sản này.Vấn đề khai thác và quyền lợi của người dân
Đối với trường hợp của chị M, nếu khu đất đồi của chị được xác định có chứa khoáng sản chiến lược, quan trọng, thì việc khai thác sẽ không đơn thuần là quyền của chủ sở hữu đất mà sẽ chịu sự quản lý và quyết định của Nhà nước. Cá nhân không được tự ý khai thác các loại khoáng sản này nếu chưa được cấp phép và không tuân thủ các quy định pháp luật về khoáng sản. Việc điều tra cơ bản địa chất và hoạt động khoáng sản phải thực hiện theo đề án, dự án, nhiệm vụ được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phê duyệt
[3].Trong trường hợp Nhà nước quyết định thu hồi đất để thực hiện các dự án thăm dò, khai thác khoáng sản chiến lược, quan trọng, chị M sẽ được hưởng các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của pháp luật về đất đai và các quy định pháp luật có liên quan khác. Mức bồi thường sẽ dựa trên giá đất và các tài sản gắn liền với đất tại thời điểm thu hồi, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.