Khí hậu và các tác động pháp lý liên quan
“Chị Mai ở Sóc Trăng có hơn 2ha đất trồng lúa ven biển. Mấy năm gần đây, nước biển dâng và triều cường thường xuyên khiến đất bị nhiễm mặn, không thể canh tác như trước. Chị lo lắng không biết quyền sử dụng đất của mình có bị ảnh hưởng không và liệu nhà nước có chính sách hỗ trợ nào cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu như chị không.”
Trả lời
Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến quyền sử dụng đất
Trường hợp của chị Mai cho thấy rõ tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động sản xuất và quyền sử dụng đất của người dân. Mặc dù các quy định pháp luật hiện hành chưa đi sâu vào chi tiết về ảnh hưởng của khí hậu cụ thể, nhưng Luật đất đai quy định về chế độ sở hữu đất đai, quyền hạn và trách nhiệm của Nhà nước đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và thống nhất quản lý về đất đai, chế độ quản lý và sử dụng đất đai, quyền và nghĩa vụ của công dân, người sử dụng đất đối với đất đai thuộc lãnh thổ Việt Nam
[2]. Điều này có nghĩa là mọi thay đổi về tình trạng đất đai do các yếu tố khách quan như thiên tai, nước biển dâng đều nằm trong khuôn khổ quản lý của Nhà nước. Nếu đất không còn khả năng canh tác, có thể ảnh hưởng đến mục đích sử dụng đất ban đầu và cần xem xét các quy định về chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc thu hồi đất.Chính sách hỗ trợ ứng phó thiên tai
Nhà nước có các chính sách và nguồn lực để ứng phó với các sự cố thiên tai. Cụ thể, vốn đầu tư công được bố trí cho các nhiệm vụ, chương trình, dự án phục vụ mục tiêu quốc phòng, an ninh, bao gồm cả việc ứng phó với sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn
[3]. Mặc dù Điều luật này đề cập trong bối cảnh quốc phòng và an ninh, nhưng về tổng thể, đây là cơ sở để Nhà nước phân bổ nguồn lực, bao gồm cả tài chính, để hỗ trợ các địa phương và người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai, trong đó có các hiện tượng thời tiết cực đoan liên quan đến khí hậu.Các chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai như nhiễm mặn, ngập úng có thể được ban hành dưới dạng các nghị định, quyết định của Chính phủ hoặc của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố. Chị Mai nên liên hệ với chính quyền địa phương (xã, huyện) và các cơ quan nông nghiệp, tài nguyên môi trường để tìm hiểu về các chương trình hỗ trợ hiện hành dành cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và thiên tai tại khu vực Sóc Trăng.
Khí hậu và giới hạn lãnh thổ quốc gia
Biên giới quốc gia của Việt Nam được xác định là đường và mặt thẳng đứng theo đường đó để xác định giới hạn lãnh thổ đất liền, các đảo, các quần đảo, vùng biển, lòng đất, vùng trời
[1]. Các hiện tượng khí hậu như nước biển dâng có thể gây ra những thay đổi về đường bờ biển, về lâu dài có thể tác động đến việc xác định giới hạn lãnh thổ. Tuy nhiên, đây là vấn đề mang tầm vĩ mô và quốc gia, liên quan đến chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.