Khái niệm Xâm lược và Quy định liên quan đến tác phẩm nghệ thuật
“Chào luật sư, tôi là một họa sĩ tự do ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Gần đây, tôi được một nhà đầu tư thuê vẽ một bức tranh tường lớn ở khu vực công cộng. Tuy nhiên, sau khi phác thảo được công bố, có một số ý kiến trái chiều cho rằng bức tranh của tôi có yếu tố 'kích động chiến tranh xâm lược' và 'xuyên tạc lịch sử'. Tôi rất lo lắng không biết mình có vi phạm pháp luật không và mức phạt sẽ như thế nào.”
Trả lời
Khái niệm "Xâm lược" và "Chiến tranh xâm lược"
Theo định nghĩa chung, xâm lược là hành vi chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc bằng cách sử dụng lực lượng vũ trang hoặc cách thức khác trái với pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế. Trong ngữ cảnh rộng hơn, chiến tranh xâm lược thường được hiểu là hành động quân sự gây hấn của một quốc gia chống lại một quốc gia khác. Đối với trường hợp của anh, việc tác phẩm nghệ thuật bị cho là "kích động chiến tranh xâm lược" không có nghĩa là tác phẩm đó trực tiếp gây ra chiến tranh, mà là nó có nội dung cổ súy, khuyến khích hoặc ca ngợi hành vi xâm lược hoặc chiến tranh xâm lược.
Quy định pháp luật liên quan đến tác phẩm nghệ thuật có nội dung kích động
Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm các hành vi liên quan đến việc tạo ra và phổ biến các tác phẩm có nội dung kích động bạo lực, chiến tranh xâm lược. Cụ thể, Nghị định số 56/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hoá - thông tin có quy định rõ ràng về vấn đề này. Điều 43 của Nghị định này nêu rõ các hành vi bị cấm trong lĩnh vực mỹ thuật, triển lãm văn hoá, nghệ thuật, nhiếp ảnh
[1].Mức xử phạt và trách nhiệm pháp lý
Nếu bức tranh tường của anh bị xác định là có nội dung "kích động bạo lực, chiến tranh xâm lược, gây hận thù giữa các dân tộc và nhân dân các nước" hoặc "xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, xúc phạm vĩ nhân, anh hùng dân tộc", anh có thể phải đối mặt với mức phạt tiền nghiêm khắc. Theo khoản 5 Điều 43 Nghị định số 56/2006/NĐ-CP, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng
[1]. Ngoài ra, cơ quan chức năng có thể yêu cầu gỡ bỏ, sửa đổi tác phẩm hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả khác.Lời khuyên cho họa sĩ
Để tránh những rủi ro pháp lý, anh cần rà soát kỹ lưỡng nội dung và thông điệp của bức tranh tường. Anh nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia lịch sử, văn hóa hoặc pháp lý trước khi hoàn thiện tác phẩm, đặc biệt là khi chủ đề có tính nhạy cảm. Việc đảm bảo tác phẩm không chứa các yếu tố kích động chiến tranh xâm lược, bạo lực, hay xuyên tạc lịch sử là vô cùng quan trọng. Các quy định về quản lý nhà nước đối với tài sản công
[2] hay về trình tự xây dựng văn bản quy phạm pháp luật [3] là những ví dụ về các lĩnh vực pháp luật khác nhau mà nhà nước quản lý, cho thấy sự đa dạng trong hệ thống pháp luật Việt Nam.