Khái niệm và trách nhiệm pháp lý trong phòng chống Thảm họa
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là một nông dân ở huyện Cần Giờ, TP.HCM. Vừa rồi đợt triều cường lớn cộng với mưa bão làm ngập úng hết cả vườn cây ăn trái của gia đình tôi, thiệt hại nặng nề. Tôi nghe trên đài nói đây là thảm họa thiên tai. Vậy theo luật thì thảm họa là gì và nhà nước có trách nhiệm gì trong việc phòng chống, hỗ trợ người dân như chúng tôi không? Tôi muốn biết để có thể tìm hiểu thêm về quyền lợi của mình.”
Trả lời
Thảm họa theo quy định pháp luật
Trường hợp gia đình anh N.V.T gặp phải do triều cường và mưa bão gây ngập úng, thiệt hại nặng nề là một ví dụ điển hình của thảm họa theo định nghĩa của pháp luật Việt Nam. Cụ thể, thảm họa được hiểu là biến động do thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên quy mô rộng hoặc do con người, hậu quả chiến tranh gây ra làm thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản, môi trường. Đây là một thuật ngữ quan trọng trong Luật Phòng thủ dân sự 2023, quy định về các hoạt động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả của các sự cố, thảm họa
[1].Trách nhiệm của Nhà nước trong phòng chống thảm họa
Hoạt động phòng thủ dân sự nói chung, trong đó có phòng chống thảm họa, được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý thống nhất của Nhà nước. Nhà nước có trách nhiệm tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương, với sự phân công, phân cấp và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức và lực lượng
[2]. Điều này có nghĩa là có một hệ thống được thiết lập để ứng phó với các tình huống như thảm họa mà gia đình anh đang đối mặt.Một trong những nguyên tắc quan trọng trong phòng thủ dân sự là phải chuẩn bị từ sớm, từ xa, và lấy phòng ngừa là chính. Đồng thời, phải thực hiện phương châm "bốn tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, vật tư tại chỗ, hậu cần tại chỗ) kết hợp với sự chi viện, hỗ trợ từ trung ương, các địa phương khác và cộng đồng quốc tế. Nhà nước cũng chủ động đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố, thảm họa để xác định cấp độ phòng thủ dân sự phù hợp
[2].Vai trò của công nghệ thông tin trong ứng phó thảm họa
Ngoài ra, pháp luật cũng khuyến khích việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động phòng, chống lụt, bão, thiên tai, thảm họa khác, cứu hộ, cứu nạn
[3]. Điều này cho thấy Nhà nước cũng quan tâm đến việc sử dụng các công cụ hiện đại để nâng cao hiệu quả trong việc cảnh báo, ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thảm họa gây ra.Đối với trường hợp của anh, việc xác định đây là thảm họa sẽ kích hoạt các cơ chế hỗ trợ từ phía Nhà nước và các tổ chức liên quan. Anh nên liên hệ với chính quyền địa phương (Ủy ban nhân dân xã/huyện) để được hướng dẫn cụ thể về các chính sách hỗ trợ, bồi thường thiệt hại hoặc các chương trình khắc phục hậu quả thảm họa đang được triển khai tại khu vực Cần Giờ.