Khái niệm và quyền của Tác giả tác phẩm văn học, nghệ thuật
“Tôi là một họa sĩ tự do ở quận Đống Đa, Hà Nội. Tôi vừa hoàn thành một bộ tranh sơn dầu về phong cảnh Việt Nam và đang muốn tham gia một số giải thưởng nghệ thuật. Tôi không biết liệu mình có được xem là tác giả theo luật để nộp hồ sơ không, và tác phẩm của tôi có đủ điều kiện không? Tôi cũng thắc mắc về quyền của mình với các tác phẩm đó.”
Trả lời
Ai được xem là Tác giả theo quy định pháp luật?
Theo quy định pháp luật, tác giả được hiểu là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình văn học, nghệ thuật. Điều này có nghĩa là bất kỳ ai tự mình tạo ra một tác phẩm gốc đều được công nhận là tác giả của tác phẩm đó. Ngay cả trong lĩnh vực thiết kế bố trí, pháp luật cũng nhấn mạnh rằng thiết kế bố trí phải là "kết quả lao động sáng tạo của chính tác giả" để được coi là có tính nguyên gốc
[3].Trong trường hợp của chị M.T.A, với tư cách là người đã tự tay sáng tạo ra bộ tranh sơn dầu, chị hoàn toàn được công nhận là tác giả của bộ tranh đó. Đây là nền tảng quan trọng để chị có thể thực hiện các quyền và nghĩa vụ liên quan đến tác phẩm của mình.
Điều kiện để tác phẩm của Chị được xét tặng giải thưởng
Bộ tranh sơn dầu của chị M.T.A thuộc lĩnh vực mỹ thuật, là một loại hình tác phẩm văn học, nghệ thuật. Theo Nghị định số 11/2019/NĐ-CP, tác giả (bao gồm cả đồng tác giả) là công dân Việt Nam hoặc người nước ngoài có tác phẩm, cụm tác phẩm, công trình, cụm công trình văn học, nghệ thuật đều là đối tượng áp dụng để đề nghị xét tặng các giải thưởng lớn như “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước”
[1].Để tác phẩm của chị đủ điều kiện xét tặng, cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể quy định tại các Điều 8, 9 và 10 của Nghị định này (không được liệt kê đầy đủ trong thông tin chị cung cấp, nhưng chị có thể tìm hiểu thêm). Tuy nhiên, về mặt nguyên tắc, việc xét tặng giải thưởng được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, đảm bảo tính khách quan, công bằng, chính xác và công khai
[2].Tác giả và cơ hội được công nhận
Với vai trò là tác giả của bộ tranh, chị M.T.A có quyền được công nhận đối với thành quả lao động sáng tạo của mình. Việc được công nhận là tác giả là cơ sở để chị có thể đề nghị xét tặng các giải thưởng uy tín, giúp tác phẩm của chị có cơ hội được vinh danh và đến gần hơn với công chúng. Như đã nêu, tác giả là công dân Việt Nam có tác phẩm văn học, nghệ thuật đáp ứng tiêu chuẩn có thể được đề nghị xét tặng “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” về văn học, nghệ thuật
[1]. Việc xét tặng này được thực hiện trên cơ sở tự nguyện và phải đảm bảo khách quan, công bằng, chính xác và công khai [2].