Khái niệm và Quy định chung về Khoáng sản tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là nông dân ở Lâm Đồng. Gần đây, khi đang cải tạo vườn nhà, tôi phát hiện một loại đá có màu sắc và cấu tạo rất lạ, tôi nghi ngờ nó có thể là một loại khoáng sản có giá trị. Tôi muốn hỏi liệu nó có thực sự là khoáng sản theo quy định pháp luật không và tôi có được phép tự mình khai thác nó không?”
Trả lời
Khoáng sản được hiểu như thế nào?
Theo quy định của pháp luật hiện hành, khoáng sản được định nghĩa là khoáng vật, khoáng chất có ích được tích tụ tự nhiên ở thể rắn, thể lỏng, thể khí tồn tại trong lòng đất, trên mặt đất, bao gồm cả khoáng vật, khoáng chất ở bãi thải của mỏ. Định nghĩa này được quy định rõ trong Luật Địa chất và khoáng sản 2024 (54/2024/QH15). Do đó, loại đá mà ông T.V.K tìm thấy có thể là khoáng sản nếu nó đáp ứng các tiêu chí về thành phần, tích tụ tự nhiên và giá trị sử dụng như đã nêu.
Phạm vi điều chỉnh và chính sách của Nhà nước đối với khoáng sản
Luật Địa chất và khoáng sản 2024 quy định về nhiều hoạt động liên quan đến khoáng sản, từ điều tra cơ bản địa chất, bảo vệ tài nguyên chưa khai thác, hoạt động khoáng sản, thu hồi, chế biến khoáng sản cho đến tài chính và đấu giá quyền khai thác. Tuy nhiên, Luật này cũng loại trừ một số trường hợp như dầu khí, các loại nước thiên nhiên không phải nước khoáng hoặc nước nóng thiên nhiên, hoặc hoạt động chế biến khoáng sản không gắn với dự án đầu tư khai thác để được cấp phép
[1].Nhà nước có chính sách chiến lược, quy hoạch, kế hoạch về địa chất, khoáng sản để đảm bảo tài nguyên này được bảo vệ, khai thác, sử dụng một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nhằm phát triển bền vững kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Đồng thời, Nhà nước khuyến khích áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh trong hoạt động khoáng sản
[2]. Điều này cho thấy việc khai thác khoáng sản phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và không được thực hiện một cách tự phát.Những rủi ro pháp lý khi tự ý khai thác
Việc ông T.V.K tự ý khai thác loại đá nghi là khoáng sản mà chưa được cấp phép có thể dẫn đến các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoáng sản. Tùy theo mức độ vi phạm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp (xã, huyện, tỉnh) có thẩm quyền xử phạt, bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền (có thể lên đến 20.000.000 đồng đối với Chủ tịch UBND cấp huyện), tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, tịch thu khoáng sản khai thác trái phép và tước quyền sử dụng giấy phép (nếu có)
[3]. Do đó, ông T.V.K không được phép tự mình khai thác khoáng sản khi chưa có sự cho phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.Trong trường hợp ông T.V.K phát hiện khoáng sản, ông nên thông báo cho chính quyền địa phương để được hướng dẫn các thủ tục cần thiết, tránh những vi phạm không đáng có.