Khái niệm và chính sách đối với cư dân biên giới hai bên
“Chào luật sư, tôi tên Hùng, ở thị trấn Đồng Đăng, Lạng Sơn. Gia đình tôi có truyền thống buôn bán nhỏ qua cửa khẩu. Tôi nghe nói có chính sách ưu đãi cho 'cư dân biên giới hai bên' nhưng không rõ mình có thuộc đối tượng này không, vì thị trấn tôi không phải là xã sát đường biên giới trực tiếp. Liệu tôi có được hưởng các quyền lợi đó không?”
Trả lời
Chào anh Hùng, về trường hợp của anh, việc xác định anh có thuộc đối tượng cư dân biên giới hai bên hay không phụ thuộc vào định nghĩa pháp luật và vị trí địa lý cụ thể của nơi anh có hộ khẩu thường trú. Anh hoàn toàn có thể thuộc đối tượng này nếu đáp ứng các tiêu chí được quy định.
Định nghĩa Cư dân biên giới hai bên
Theo quy định hiện hành, cụ thể tại khoản 7 Điều 3 của Nghị định số 112/2014/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 299/2025/NĐ-CP), cư dân biên giới hai bên được định nghĩa là "công dân Việt Nam và công dân nước láng giềng có nơi thường trú tại xã, phường (hoặc khu vực địa giới hành chính tương đương) có một phần địa giới hành chính trùng hợp với đường biên giới quốc gia trên đất liền"
[1].Điều này có nghĩa là, để được coi là cư dân biên giới hai bên, anh cần phải là công dân Việt Nam và có hộ khẩu thường trú tại một đơn vị hành chính cấp xã (bao gồm xã, phường, thị trấn) mà đơn vị đó có một phần ranh giới địa lý tiếp giáp với đường biên giới quốc gia trên đất liền. Trường hợp của anh, nếu thị trấn Đồng Đăng, Lạng Sơn, nơi anh có hộ khẩu thường trú, có một phần địa giới hành chính trùng hợp với đường biên giới quốc gia trên đất liền, thì anh sẽ được xác định là cư dân biên giới hai bên.
Ý nghĩa của việc xác định là cư dân biên giới
Việc được xác định là cư dân biên giới hai bên mang lại nhiều quyền lợi và chính sách ưu đãi, đặc biệt trong các hoạt động thương mại, giao lưu văn hóa, và đi lại qua biên giới. Các chính sách này thường nhằm mục đích phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới và tăng cường quan hệ với nước láng giềng. Tuy nhiên, các chính sách cụ thể có thể được quy định trong các văn bản pháp luật riêng biệt.
Khu vực biên giới cũng là nơi áp dụng nhiều quy định pháp luật đặc thù khác. Ví dụ, có những quy định về chế độ hưu trí, trợ cấp cho các đối tượng trực tiếp tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới
[2], hoặc các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý vùng biển, đảo và thềm lục địa, vốn cũng là những khu vực nhạy cảm về an ninh, quốc phòng [3]. Điều này cho thấy tính chất đặc thù và sự đa dạng của pháp luật áp dụng cho các khu vực biên giới và các đối tượng liên quan.Lời khuyên cho anh Hùng
Để biết chính xác thị trấn Đồng Đăng có đáp ứng tiêu chí "có một phần địa giới hành chính trùng hợp với đường biên giới quốc gia trên đất liền" hay không, anh nên liên hệ trực tiếp với Ủy ban nhân dân thị trấn hoặc Bộ đội Biên phòng tại địa phương để được xác nhận thông tin địa giới hành chính và các chính sách cụ thể áp dụng cho cư dân biên giới tại khu vực của mình. Điều này sẽ giúp anh nắm rõ các quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý liên quan đến hoạt động buôn bán qua cửa khẩu của gia đình.