Khái niệm Dân tộc đa số và chính sách dân tộc
“Tôi là cán bộ văn hóa xã ở một huyện vùng núi phía Bắc, đang làm báo cáo về tình hình dân tộc trên địa bàn. Tôi hơi băn khoăn về thuật ngữ 'dân tộc đa số' được nhắc đến trong các văn bản pháp luật. Cụ thể, liệu việc xác định 'dân tộc đa số' có ảnh hưởng gì đến việc triển khai các chính sách dân tộc tại địa phương tôi không, khi mà ở đây đa số là các dân tộc thiểu số?”
Trả lời
Khái niệm "Dân tộc đa số" theo quy định pháp luật
Theo quy định tại Nghị định số 124/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 05/2011/NĐ-CP (VBHN), dân tộc đa số được định nghĩa là dân tộc có số dân chiếm trên 50% tổng dân số của cả nước, theo điều tra dân số quốc gia. Điều này có nghĩa là việc xác định một dân tộc là đa số hay thiểu số được căn cứ vào tỷ lệ dân số trên phạm vi toàn quốc, chứ không phải theo từng địa phương hay khu vực cụ thể.
Nguyên tắc chung của công tác dân tộc và chính sách bình đẳng
Công tác dân tộc của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được quy định nhằm đảm bảo và thúc đẩy sự bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giúp nhau cùng phát triển, tôn trọng và giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc cùng chung sống trên lãnh thổ Việt Nam
[1]. Các nguyên tắc cơ bản của công tác dân tộc bao gồm việc thực hiện chính sách dân tộc theo nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển, đồng thời đảm bảo và thực hiện chính sách phát triển toàn diện, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng đảm bảo việc giữ gìn tiếng nói, chữ viết, bản sắc dân tộc, phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mỗi dân tộc [2].Ảnh hưởng của việc xác định dân tộc đa số/thiểu số trong thực tiễn chính sách
Việc xác định "dân tộc đa số" theo tiêu chí trên giúp phân loại và xây dựng các chính sách phù hợp, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ, phát triển cho đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là dân tộc đa số bị loại trừ khỏi các chính sách dân tộc chung. Nghị định này áp dụng đối với cơ quan nhà nước khi thực hiện công tác dân tộc; tổ chức, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài khi tham gia thực hiện chính sách dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam
[3]. Mặc dù ở cấp độ địa phương như huyện vùng núi nơi Anh T.V.K công tác, các dân tộc thiểu số có thể chiếm đa số về mặt dân số, nhưng việc xác định dân tộc đa số hay thiểu số để áp dụng các chính sách đặc thù vẫn dựa trên tiêu chí toàn quốc. Chính sách dân tộc luôn hướng đến mục tiêu chung là phát triển toàn diện và bảo tồn bản sắc văn hóa cho tất cả các dân tộc, không phân biệt đa số hay thiểu số, trong khuôn khổ các nguyên tắc đã nêu. Mỗi dân tộc có tên gọi riêng, xác định theo tiêu chí được pháp luật công nhận, phù hợp với nguyện vọng của đồng bào dân tộc, và thành phần dân tộc do cơ quan có thẩm quyền quyết định và công bố [4].