Kế hoạch hóa gia đình và quyền tự quyết định sinh sản
“Chào chuyên gia, em là chị Hằng ở Đồng Nai đây. Em với chồng mới cưới, đang tính chuyện sinh con nhưng nghe nhiều người nói về 'kế hoạch hóa gia đình' rồi các quy định này nọ. Em thì muốn sinh 2 bé, nhưng chồng em lại muốn 3. Không biết giờ tụi em có được tự quyết định số con không, hay Nhà nước có quy định gì về số con tối đa không ạ? Em làm công nhân ở KCN Biên Hòa.”
Trả lời
Quyền tự quyết định số con trong Kế hoạch hóa gia đình
Chào chị Hằng, về vấn đề kế hoạch hóa gia đình và quyền quyết định số con, chị và chồng hoàn toàn có quyền chủ động, tự nguyện quyết định. Theo định nghĩa, kế hoạch hóa gia đình là nỗ lực của Nhà nước, xã hội, gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh nhằm bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội. Điều này có nghĩa là pháp luật Việt Nam hiện nay tôn trọng quyền của vợ chồng trong việc quyết định số con.
Nguyên tắc thực hiện công tác dân số
Nguyên tắc quan trọng trong công tác dân số, bao gồm cả kế hoạch hóa gia đình, là đảm bảo sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình trong việc thực hiện công tác dân số
[2]. Điều này khẳng định quyền tự do lựa chọn của vợ chồng chị trong việc sinh mấy con. Nhà nước khuyến khích các cặp vợ chồng thực hiện kế hoạch hóa gia đình phù hợp với điều kiện của mình để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và bé, cũng như điều kiện nuôi dạy con cái tốt nhất.Phạm vi công tác dân số và trách nhiệm của Nhà nước
Công tác dân số được quy định nhằm mục tiêu truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; và điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số
[1]. Mục tiêu chính là nâng cao chất lượng dân số, không phải là hạn chế số con cụ thể. Nhà nước tập trung vào việc cung cấp thông tin, dịch vụ và chính sách hỗ trợ để các cặp vợ chồng có thể đưa ra quyết định tốt nhất cho gia đình mình.Về các quy định và xử lý vi phạm
Hiện tại, không có quy định pháp luật nào giới hạn số con tối đa mà một cặp vợ chồng được phép sinh. Các quy định trước đây về giới hạn số con đã được bãi bỏ. Do đó, chị và chồng có thể yên tâm thảo luận và quyết định số con phù hợp với mong muốn và điều kiện của gia đình mình. Các quy định về xử phạt vi phạm hành chính
[3] thường áp dụng cho các hành vi vi phạm trong lĩnh vực dân số như cung cấp dịch vụ trái phép, vi phạm quyền riêng tư, chứ không phải việc sinh nhiều hay ít con theo ý muốn của gia đình.