Hoạt động tiếp cận và sử dụng nguồn gen tại Việt Nam
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, giám đốc một công ty dược phẩm nhỏ ở Quận 1, TP.HCM. Công ty tôi đang có kế hoạch nghiên cứu một số loại cây thuốc quý hiếm ở vùng Tây Nguyên để phát triển sản phẩm mới. Tôi nghe nói có quy định về “Bên tiếp cận” nguồn gen. Vậy công ty tôi có phải là “Bên tiếp cận” không và điều này có ý nghĩa gì đối với hoạt động của chúng tôi?”
Trả lời
"Bên tiếp cận" là ai?
Theo quy định pháp luật hiện hành, "Bên tiếp cận" được định nghĩa là tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động tiếp cận để sử dụng nguồn gen thuộc chủ quyền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cụ thể hơn, Nghị định số 43/2026/NĐ-CP quy định rõ rằng các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến tiếp cận để sử dụng nguồn gen nhằm mục đích nghiên cứu hoặc phát triển sản phẩm thương mại sẽ là đối tượng áp dụng của Nghị định này
[2]. Do đó, công ty dược phẩm của Anh Hùng, với mục đích nghiên cứu cây thuốc quý hiếm ở Tây Nguyên để phát triển sản phẩm mới, chính là một "Bên tiếp cận".Phạm vi hoạt động của "Bên tiếp cận"
Hoạt động của "Bên tiếp cận" bao gồm việc tiếp cận để sử dụng và chia sẻ lợi ích từ việc sử dụng nguồn gen. Nghị định số 43/2026/NĐ-CP quy định về quản lý các hoạt động này
[1]. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động từ việc khảo sát, thu thập, nghiên cứu, cho đến việc phát triển sản phẩm từ nguồn gen đều sẽ chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật về quản lý nguồn gen.Ý nghĩa đối với công ty của Anh Hùng
Việc công ty của Anh Hùng được xác định là "Bên tiếp cận" có ý nghĩa quan trọng. Công ty sẽ phải tuân thủ các quy định về quản lý hoạt động tiếp cận nguồn gen, bao gồm các thủ tục xin phép, báo cáo, và các nghĩa vụ liên quan đến việc chia sẻ lợi ích phát sinh từ việc sử dụng nguồn gen đó. Điều này nhằm đảm bảo việc sử dụng nguồn gen được thực hiện một cách bền vững, có trách nhiệm và công bằng, tôn trọng chủ quyền quốc gia đối với nguồn gen.
Cơ sở pháp lý liên quan
Các quy định này được ban hành trong Nghị định số 43/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 59/2017/NĐ-CP
[1], [2]. Nghị định số 59/2017/NĐ-CP, là cơ sở cho các sửa đổi này, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2017 [3].