Hoạt động cứu nạn và trách nhiệm pháp lý của cá nhân
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, làm nghề lái đò du lịch ở Hạ Long. Hôm trước có một vụ lật thuyền nhỏ do sóng lớn, tôi đã cố gắng hết sức để cứu mấy du khách bị rơi xuống nước. May mắn là mọi người đều an toàn. Tôi muốn hỏi là những hoạt động tôi làm có được gọi là cứu nạn theo luật không và nếu có rủi ro gì thì tôi có được bảo vệ không?”
Trả lời
Định nghĩa và phạm vi của hoạt động cứu nạn
Theo quy định pháp luật hiện hành, cụ thể là Nghị định số 30/2017/NĐ-CP, hoạt động cứu nạn được định nghĩa là "các hoạt động cứu người bị nạn thoát khỏi nguy hiểm đang đe dọa đến tính mạng của họ, bao gồm cả tư vấn biện pháp y tế ban đầu, các biện pháp khác để đưa người bị nạn đến vị trí an toàn".
[1] Như vậy, hành động của anh Hùng khi cố gắng cứu các du khách bị rơi xuống nước khỏi nguy hiểm đến tính mạng hoàn toàn phù hợp với định nghĩa này.Nghị định này áp dụng rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân Việt Nam, cũng như tổ chức, cá nhân nước ngoài liên quan đến hoạt động ứng phó, diễn tập ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tại Việt Nam và vùng trách nhiệm tìm kiếm cứu nạn do Việt Nam đảm nhiệm.
[2] Do đó, dù anh là một cá nhân lái đò, hành động cứu người của anh vẫn nằm trong phạm vi điều chỉnh của pháp luật về cứu nạn.Nguyên tắc và trách nhiệm trong hoạt động cứu nạn
Hoạt động ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm, cứu nạn được thực hiện dựa trên một số nguyên tắc quan trọng. Trong đó, nguyên tắc ưu tiên cứu người trước, cứu tài sản sau là cốt lõi.
[3] Hành động của anh Hùng đã thể hiện rõ tinh thần này, đặt tính mạng con người lên hàng đầu. Pháp luật khuyến khích và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân và các lực lượng tham gia công tác ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm, cứu nạn. [3] Điều này có nghĩa là những đóng góp của cá nhân như anh Hùng là vô cùng quý giá và được pháp luật ghi nhận.Cơ chế hỗ trợ và bảo vệ
Mặc dù Nghị định 30/2017/NĐ-CP tập trung vào tổ chức và hoạt động ứng phó ở cấp độ nhà nước và các lực lượng chuyên trách, nhưng nó cũng tạo ra một khuôn khổ chung. Hệ thống tổ chức ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn bao gồm từ cấp quốc gia đến cấp địa phương, với các Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm Cứu nạn các cấp.
[4] Khi xảy ra sự cố, thông tin về sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn phải được thông báo nhanh chóng, kịp thời cho chính quyền địa phương và cơ quan chủ trì. [3]Trong trường hợp anh Hùng tham gia cứu nạn và không may gặp rủi ro, các quy định pháp luật khác có thể được áp dụng để bảo vệ quyền lợi của anh, ví dụ như các quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng hoặc các chính sách hỗ trợ cho người tham gia công tác cứu hộ, cứu nạn. Tuy nhiên, Nghị định 30/2017/NĐ-CP không quy định trực tiếp về việc bảo vệ pháp lý cho cá nhân tự phát tham gia cứu nạn trong trường hợp gặp rủi ro. Thông thường, các lực lượng chuyên trách hoặc được huy động chính thức sẽ có các chế độ, chính sách rõ ràng hơn.
Tuy nhiên, việc anh Hùng chủ động tham gia cứu người là hành động đáng khen ngợi và phù hợp với tinh thần pháp luật, đặc biệt là nguyên tắc ưu tiên cứu người. Trong trường hợp có rủi ro phát sinh, việc anh đã hành động với thiện chí và tuân thủ các nguyên tắc cứu người sẽ là yếu tố quan trọng để xem xét các hỗ trợ hoặc bảo vệ pháp lý liên quan.