Hoạt Động Cứu Hộ và Trách Nhiệm Pháp Lý Liên Quan
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.A, chủ một kho hàng nhỏ ở Quận Bình Tân, TP.HCM. Tuần trước kho của tôi có một sự cố chập điện nhỏ gây cháy cục bộ, may mà phát hiện kịp thời nên không gây thiệt hại lớn. Tuy nhiên, tôi đang rất lo lắng không biết trong những trường hợp như vậy, tôi có trách nhiệm gì trong việc cứu hộ, và nếu lỡ có vi phạm thì có bị xử phạt như thế nào. Mong luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Phạm vi và nguyên tắc của hoạt động cứu hộ
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoạt động cứu nạn, cứu hộ là một phần quan trọng trong công tác phòng cháy, chữa cháy. Luật 55/2025/QH15 quy định rõ ràng về phạm vi điều chỉnh các hoạt động này, bao gồm cả lực lượng, phương tiện, điều kiện hoạt động cũng như quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan
[1]. Điều này có nghĩa là, với tư cách là chủ kho hàng, Anh N.V.A cũng có những trách nhiệm nhất định trong việc đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy và tham gia vào hoạt động cứu hộ khi có sự cố xảy ra.Hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trên lãnh thổ Việt Nam phải tuân thủ Luật này và các quy định pháp luật liên quan
[2]. Đặc biệt, trong những trường hợp khẩn cấp như sự cố, thảm họa, thiên tai, hoạt động cứu nạn, cứu hộ sẽ được thực hiện theo quy định về tình trạng khẩn cấp, pháp luật về phòng thủ dân sự, cũng như các quy định khác của Luật 55/2025/QH15 [2].Trách nhiệm của chủ cơ sở và các nguyên tắc cốt lõi
Một trong những nguyên tắc cơ bản của công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế
[3]. Pháp luật cũng đặc biệt nhấn mạnh việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia, đồng thời phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng chuyên trách [3]. Đối với chủ kho hàng như Anh N.V.A, điều này có nghĩa là cần chủ động trong công tác phòng ngừa, trang bị kiến thức và phương tiện cần thiết để có thể ứng phó kịp thời khi có sự cố xảy ra.Nguyên tắc "chủ động phòng ngừa, lấy phòng ngừa là chính"
[3] là kim chỉ nam quan trọng. Việc thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, trang bị bình chữa cháy, tập huấn cho nhân viên về kỹ năng sơ cứu và thoát hiểm là những hành động cụ thể để Anh N.V.A thực hiện trách nhiệm này.Chế tài xử phạt vi phạm hành chính
Liên quan đến băn khoăn về việc có thể bị xử phạt nếu vi phạm, pháp luật đã có những quy định cụ thể. Theo Nghị định số 69/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 106/2025/NĐ-CP, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Công an nhân dân trong các lĩnh vực, bao gồm cả phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, được phân cấp rõ ràng
[4].Các cán bộ công an có thể áp dụng các hình thức xử phạt như: * Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền lên đến 5.000.000 đồng đối với chiến sĩ Công an đang thi hành công vụ
[4]. * Phạt tiền lên đến 10.000.000 đồng và có quyền tịch thu tang vật vi phạm đối với Thủ trưởng đơn vị Cảnh sát cơ động cấp đại đội [4]. * Ở cấp độ cao hơn, Trưởng đồn Công an hoặc Trưởng Công an cấp xã có thể đình chỉ hoạt động có thời hạn và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả khác, với mức phạt tiền có thể lên đến 25.000.000 đồng [4].Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ không chỉ là trách nhiệm của chủ cơ sở mà còn giúp Anh N.V.A tránh được các rủi ro pháp lý và các chế tài xử phạt hành chính.