Hoạt động cứu hộ theo quy định pháp luật
“Chị L.T.M ở Quận Sơn Trà, Đà Nẵng, làm nhân viên văn phòng. Vừa rồi đợt bão lũ, chị thấy có nhiều đội cứu hộ đến giúp dân di dời tài sản, thậm chí kéo xe bị ngập ra khỏi vùng nguy hiểm. Chị thắc mắc không biết các hoạt động cứu hộ này được quy định như thế nào theo pháp luật, và liệu có phải ai cũng được tham gia không ạ?”
Trả lời
Hoạt động cứu hộ trong bối cảnh ứng phó sự cố, thiên tai mà chị L.T.M quan tâm là một phần quan trọng của công tác tìm kiếm cứu nạn. Theo quy định pháp luật, cụ thể là Nghị định số 30/2017/NĐ-CP, cứu hộ được định nghĩa là hoạt động cứu phương tiện, tài sản thoát khỏi nguy hiểm hoặc hoạt động cứu trợ (bao gồm cả việc kéo, đẩy) phương tiện đang bị nguy hiểm, được thực hiện bằng giao kết hợp đồng khi tổ chức, cá nhân đề nghị.
Phạm vi và đối tượng của hoạt động cứu hộ
Các hoạt động ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, trong đó có cứu hộ, được quy định chi tiết tại Nghị định số 30/2017/NĐ-CP. Nghị định này điều chỉnh về tổ chức, hoạt động ứng phó; giáo dục, huấn luyện, diễn tập; nguồn ngân sách, trang thiết bị, và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan
[1]. Đối tượng áp dụng của Nghị định này rất rộng, bao gồm các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân Việt Nam; tổ chức, cá nhân nước ngoài liên quan đến hoạt động ứng phó, diễn tập ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tại Việt Nam và vùng trách nhiệm tìm kiếm cứu nạn do Việt Nam đảm nhiệm.Nguyên tắc tổ chức và lực lượng tham gia cứu hộ
Hoạt động cứu hộ nói riêng và ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn nói chung được tổ chức theo các nguyên tắc chặt chẽ. Cụ thể, thông tin về sự cố, thiên tai phải được thông báo nhanh chóng, kịp thời. Hoạt động phải chủ động, sẵn sàng về nhân lực, phương tiện, thiết bị, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân và các lực lượng tham gia. Đặc biệt, phải thực hiện phương châm 4 tại chỗ (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) để ứng phó kịp thời, hiệu quả. Nguyên tắc ưu tiên hàng đầu là cứu người trước, cứu tài sản sau và bảo vệ môi trường
[2].Hệ thống tổ chức cứu hộ
Để đảm bảo hiệu quả của các hoạt động cứu hộ, một hệ thống tổ chức chặt chẽ đã được thiết lập từ cấp quốc gia đến địa phương và các đơn vị chuyên trách
[3].* Cấp quốc gia: Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và Tìm kiếm Cứu nạn. * Cấp bộ, ngành: Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm Cứu nạn. * Cấp địa phương: Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm Cứu nạn các cấp (tỉnh, huyện, xã). * Các đơn vị chuyên trách: Bao gồm các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng như Cục Cứu hộ - Cứu nạn, các Trung tâm Quốc gia huấn luyện tìm kiếm cứu nạn đường không, đường biển, đào tạo, huấn luyện ứng phó sự cố, tràn dầu, v.v. Điều này cho thấy hoạt động cứu hộ không phải là hoạt động tự phát mà được tổ chức bài bản với sự tham gia của nhiều lực lượng chuyên nghiệp, trong đó lực lượng vũ trang làm nòng cốt.