Hòa giải viên ở cơ sở
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở Huyện Củ Chi, TP.HCM. Gần đây tôi có mâu thuẫn nhỏ với hàng xóm về việc ranh đất. Có người mách tôi tìm đến hòa giải viên nhưng tôi không rõ hòa giải viên này có phải là người của tòa án hay của xã không, và họ có thể giúp tôi giải quyết tranh chấp đất đai được không?”
Trả lời
Hòa giải viên ở cơ sở là ai và khác gì với các hình thức hòa giải khác?
Anh N.V.H thân mến, Hòa giải viên mà anh được mách đến chính là Hòa giải viên ở cơ sở. Đây là những người được công nhận theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở 2013 để thực hiện hoạt động hòa giải tại cộng đồng dân cư.Điều quan trọng cần làm rõ là hoạt động hòa giải ở cơ sở này khác biệt với các hình thức hòa giải khác. Theo quy định của pháp luật, Luật Hòa giải ở cơ sở 2013 không điều chỉnh hoạt động hòa giải của tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại hay hòa giải lao động
[1]. Ví dụ, hòa giải viên lao động được nhắc đến trong Bộ luật Lao động là người hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động tập thể [3], hoàn toàn khác với vai trò của hòa giải viên ở cơ sở.Hòa giải viên ở cơ sở chủ yếu giúp các bên tự nguyện thương lượng, tìm kiếm giải pháp để giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong cộng đồng, không mang tính quyền lực nhà nước hay phán quyết như tòa án.
Tranh chấp ranh đất có thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở không?
Về mâu thuẫn ranh đất giữa anh và hàng xóm, hòa giải ở cơ sở có thể là một kênh hữu hiệu để giải quyết. Phạm vi hòa giải ở cơ sở được quy định khá rộng, bao gồm các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật, trừ một số trường hợp cụ thể [2].Các trường hợp không được hòa giải bao gồm: mâu thuẫn, tranh chấp xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng; vi phạm pháp luật về hôn nhân và gia đình, giao dịch dân sự mà theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự không được hòa giải; vi phạm pháp luật phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính; hoặc các mâu thuẫn, tranh chấp khác không được hòa giải ở cơ sở theo quy định pháp luật
[2].Đối với một tranh chấp ranh đất nhỏ giữa hai hộ gia đình, nếu không thuộc các trường hợp bị cấm nêu trên và không có yếu tố phức tạp liên quan đến lợi ích công cộng hay vi phạm pháp luật nghiêm trọng, thì hoàn toàn có thể được đưa ra hòa giải tại cơ sở. Hòa giải viên sẽ đóng vai trò trung gian, lắng nghe các bên, phân tích tình hình và giúp hai bên tìm ra tiếng nói chung, đạt được thỏa thuận tự nguyện để giữ gìn tình làng nghĩa xóm.