Hỗ trợ duy trì năng lực xã hội cho người cao tuổi
“Bác tôi năm nay 72 tuổi, sống ở Quận 3, TP.HCM. Bác trước đây là giáo viên, rất năng động và thích giao lưu. Nhưng từ khi về hưu và đặc biệt sau đợt dịch, bác ít ra ngoài hẳn, chỉ quanh quẩn ở nhà. Gia đình chúng tôi rất lo lắng bác sẽ bị cô lập và mất đi sự nhanh nhẹn vốn có. Tuvannhanh.com có thể cho biết pháp luật có quy định gì để hỗ trợ người cao tuổi như bác tôi duy trì được năng lực xã hội của mình không?”
Trả lời
Chào chị N.T.H, chúng tôi hiểu sự lo lắng của chị về tình trạng của bác. Việc duy trì năng lực xã hội của người cao tuổi là vô cùng quan trọng, giúp họ tiếp tục có cuộc sống ý nghĩa và đóng góp cho gia đình, xã hội. Năng lực xã hội được hiểu là khả năng duy trì, thích ứng và tham gia vào các mối quan hệ xã hội.
Pháp luật về thích ứng với già hóa dân số
Hiện nay, pháp luật Việt Nam đã có những quy định liên quan đến việc thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số, trong đó có việc chăm lo đời sống xã hội cho người cao tuổi. Mặc dù các điều luật cụ thể về "năng lực xã hội" không được quy định chi tiết trong một văn bản riêng biệt, nhưng tinh thần của nhiều luật đã hướng tới việc đảm bảo một môi trường sống tốt cho người cao tuổi. Chẳng hạn, một số quy định pháp luật đã đề cập đến việc truyền thông, vận động, giáo dục về dân số, bao gồm cả việc thích ứng với già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số
[1]. Điều này cho thấy Nhà nước quan tâm đến việc tạo điều kiện để người cao tuổi có thể tiếp tục tham gia và đóng góp cho xã hội.Vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo an sinh xã hội
Để người cao tuổi có thể duy trì và phát huy năng lực xã hội, cần có một nền tảng xã hội ổn định và phát triển. Nhà nước có vai trò quan trọng trong việc xây dựng và quản lý các chính sách nhằm đảm bảo an sinh xã hội và sự ổn định chung. Ví dụ, các quy định về dự trữ quốc gia được ban hành nhằm mục tiêu chủ động đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách như phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, phục vụ quốc phòng, an ninh
[4]. Việc này tuy không trực tiếp nói về người cao tuổi nhưng lại tạo ra một môi trường sống an toàn, ổn định, gián tiếp hỗ trợ cho mọi công dân, bao gồm cả người cao tuổi, để họ có thể yên tâm sinh hoạt và tham gia các hoạt động xã hội. Phạm vi điều chỉnh của các luật này quy định việc hình thành, quản lý, điều hành và sử dụng dự trữ quốc gia, cũng như quyền, nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan [2]. Đối tượng áp dụng của các quy định này là các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động dự trữ quốc gia [3].Gia đình và cộng đồng cùng hỗ trợ
Ngoài các quy định của pháp luật, vai trò của gia đình và cộng đồng là cực kỳ quan trọng trong việc giúp người cao tuổi duy trì năng lực xã hội. Gia đình nên khuyến khích bác tham gia các hoạt động phù hợp với sức khỏe và sở thích, như câu lạc bộ người cao tuổi, các buổi sinh hoạt văn hóa, thể dục dưỡng sinh tại địa phương. Cộng đồng cũng cần tạo ra nhiều không gian và cơ hội để người cao tuổi có thể giao lưu, học hỏi và cống hiến. Việc này giúp bác cảm thấy mình vẫn là một phần có giá trị của xã hội, từ đó tăng cường sự tự tin và khả năng thích ứng xã hội. Các chính sách của Nhà nước sẽ là nền tảng để các hoạt động này được triển khai hiệu quả hơn.