Hiệp thương giá trong kinh doanh
“Chào luật sư, tôi là chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng ở quận Hà Đông, Hà Nội. Gần đây, giá thép và xi măng biến động mạnh, khiến việc định giá bán lẻ của tôi gặp khó khăn. Tôi nghe nói có hình thức **hiệp thương giá** do nhà nước làm trung gian, không biết liệu trường hợp của tôi có thể áp dụng để ổn định giá nhập vào hoặc giá bán ra không? Quyền tự định giá của doanh nghiệp như chúng tôi được pháp luật quy định thế nào?”
Trả lời
Hiệp thương giá: Cơ chế hỗ trợ từ Nhà nước
Hiệp thương giá là một cơ chế đặc biệt, trong đó cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ đứng ra tổ chức và làm trung gian để bên mua và bên bán cùng nhau thương lượng, thống nhất về mức giá mua, giá bán đối với hàng hóa, dịch vụ cụ thể. Cơ chế này chỉ được áp dụng khi có đề nghị từ một trong hai bên (mua hoặc bán), hoặc từ cả hai bên, hoặc theo yêu cầu của các cấp lãnh đạo như Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Điều này ngụ ý rằng hiệp thương giá không phải là một phương thức định giá thông thường mà là một giải pháp can thiệp khi cần thiết để ổn định hoặc tìm ra mức giá phù hợp cho những hàng hóa, dịch vụ thỏa mãn các điều kiện nhất định.
Quyền tự định giá của doanh nghiệp
Theo quy định của pháp luật, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh có quyền tự định giá hàng hóa, dịch vụ do mình cung cấp. Cụ thể, Điều 11 của Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi 2025 (VBHN) quy định rằng tổ chức, cá nhân có quyền tự định giá hàng hóa, dịch vụ, trừ những trường hợp thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá
[1]. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có quyền quyết định giá mua, giá bán trong khung giá, giá tối đa, giá tối thiểu do Nhà nước quy định. Đặc biệt, pháp luật cũng cho phép doanh nghiệp thực hiện đấu thầu, đấu giá, thỏa thuận giá, hiệp thương giá và cạnh tranh về giá theo quy định khi mua, bán hàng hóa, dịch vụ [1]. Điều này khẳng định quyền chủ động của doanh nghiệp trong việc quản lý giá, đồng thời chỉ ra các hình thức mà doanh nghiệp có thể tham gia để xác lập giá.Áp dụng hiệp thương giá trong trường hợp của chị N.T.H
Trong trường hợp của chị N.T.H, việc giá thép và xi măng biến động mạnh là một thách thức lớn. Tuy nhiên, việc áp dụng hiệp thương giá không phải là giải pháp mặc định cho mọi biến động giá trên thị trường. Cơ chế này thường được áp dụng cho các mặt hàng thiết yếu, độc quyền hoặc trong các tình huống đặc biệt cần sự can thiệp của nhà nước để đảm bảo lợi ích chung hoặc ổn định thị trường, và phải thỏa mãn các điều kiện cụ thể để được hiệp thương giá. Các quy định về phạm vi điều chỉnh của các luật liên quan như Luật Hóa chất năm 2018 cũng chỉ ra các lĩnh vực hoạt động mà nhà nước quản lý
[2], [3]. Đối với vật liệu xây dựng như thép, xi măng, nếu chúng không thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá hoặc không có yêu cầu đặc biệt từ các cơ quan có thẩm quyền, việc áp dụng hiệp thương giá có thể không khả thi.Chị N.T.H nên tìm hiểu kỹ xem các mặt hàng vật liệu xây dựng mà chị kinh doanh có nằm trong danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước quản lý giá hoặc có điều kiện đặc biệt để áp dụng hiệp thương giá hay không. Trong trường hợp không thuộc diện này, chị có thể tham khảo các giải pháp khác như điều chỉnh giá bán phù hợp với biến động của yếu tố hình thành giá, hoặc áp dụng các chính sách khuyến mại, hạ giá bán theo quy định để duy trì sức cạnh tranh và phù hợp với thị trường
[1].