Hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một hợp tác xã nhỏ chuyên sản xuất và bán các sản phẩm nông sản sạch ở ngoại thành Hà Nội. Dạo này nghe báo đài nói nhiều về việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo quy định mới, tôi thấy hoang mang quá. Sắp tới hợp tác xã tôi có kế hoạch xuất khẩu một số mặt hàng sang thị trường nước ngoài, không biết hệ thống này có bắt buộc cho tất cả sản phẩm không và ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của chúng tôi thế nào?”
Trả lời
Hệ thống truy xuất nguồn gốc: Cơ sở pháp lý và Mục đích
Trước hết, chị H.T.L cần hiểu rằng Hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ là một khái niệm mà đã được quy định rõ ràng nhằm đảm bảo minh bạch và chất lượng sản phẩm. Theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, hệ thống này bao gồm việc định danh sản phẩm, thu thập, lưu trữ và chia sẻ thông tin về sản phẩm theo thời gian, địa điểm, mục đích cuối cùng là quản lý thông tin về chất lượng và an toàn của hàng hóa. Nghị định này quy định chi tiết nhiều điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó có cả các biện pháp về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa
[1]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý nguồn gốc đối với sản phẩm lưu hành trên thị trường.Đối tượng áp dụng và Quy định cho hàng hóa xuất khẩu
Về câu hỏi ai phải áp dụng và việc xuất khẩu, chị H.T.L có thể yên tâm phần nào khi Nghị định 37/2026/NĐ-CP đã nêu rõ đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa và những ai có hoạt động liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa, bao gồm cả truy xuất nguồn gốc
[2]. Tuy nhiên, đối với hàng hóa xuất khẩu, Nghị định này có quy định đặc biệt: các tổ chức, cá nhân xuất khẩu phải bảo đảm hàng hóa phù hợp với quy định của nước nhập khẩu, hợp đồng và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, chứ không có trách nhiệm phải tuân thủ các quy định áp dụng đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường nội địa Việt Nam theo Nghị định này (trừ một số nghĩa vụ khác) [2]. Điều này có nghĩa là, hợp tác xã của chị chủ yếu cần quan tâm đến yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường nhập khẩu, thay vì các quy định nội địa của Việt Nam khi xuất khẩu.Mức độ rủi ro và Tác động đến việc quản lý
Việc quản lý chất lượng sản phẩm, bao gồm cả truy xuất nguồn gốc, thường được xác định dựa trên mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa. Nghị định 37/2026/NĐ-CP đã quy định rõ về nguyên tắc và phương pháp xác định mức độ rủi ro
[3]. Các nguyên tắc này bao gồm việc dựa trên bằng chứng khoa học, khả năng quản lý của cơ quan nhà nước, và đảm bảo tính minh bạch, khách quan. Sản phẩm, hàng hóa được phân loại thành ba mức độ rủi ro. Các bộ quản lý ngành, lĩnh vực có trách nhiệm rà soát, đánh giá mức độ rủi ro và ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, cao kèm theo yêu cầu quản lý chất lượng tương ứng [4]. Do đó, tùy thuộc vào loại nông sản của hợp tác xã và mức độ rủi ro được xác định, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc có thể khác nhau. Việc nắm rõ các quy định về phân loại rủi ro sẽ giúp chị H.T.L chủ động hơn trong việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm của mình.