Hệ thống thông tin trong quản lý thuế và hải quan
“Chào luật sư, tôi có công ty nhỏ ở Hải Phòng chuyên nhập khẩu hàng hóa. Gần đây, tôi thấy các thủ tục hải quan và thuế đều chuyển sang làm online hết. Nhiều lúc tôi không hiểu rõ về mấy cái **hệ thống thông tin** này hoạt động ra sao, có đảm bảo an toàn không, và liệu có quy định nào về việc các cơ quan nhà nước phải xây dựng mấy hệ thống này không? Tôi 45 tuổi, không rành công nghệ lắm nên hơi lo.”
Trả lời
Khái niệm và vai trò của Hệ thống thông tin trong quản lý nhà nước
Chị P.T.L thân mến, lo lắng của chị về việc chuyển đổi số trong các thủ tục hành chính là rất chính đáng, đặc biệt khi chị chưa quen với công nghệ. "Hệ thống thông tin" được hiểu là tập hợp phần cứng, phần mềm và cơ sở dữ liệu được thiết lập phục vụ mục đích tạo lập, cung cấp, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin trên mạng. Nói một cách đơn giản, đây là toàn bộ hạ tầng công nghệ giúp các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân có thể thực hiện các giao dịch, trao đổi dữ liệu một cách hiệu quả và minh bạch hơn, thay thế các thủ tục giấy tờ truyền thống.
Quy định về xây dựng Hệ thống thông tin trong quản lý thuế
Việc xây dựng và hoàn thiện các hệ thống thông tin để phục vụ giao dịch điện tử là một yêu cầu pháp lý quan trọng đối với các cơ quan nhà nước. Cụ thể, trong lĩnh vực thuế, Luật Quản lý thuế 2025 đã quy định rõ trách nhiệm này. Theo đó, cơ quan thuế có trách nhiệm tổ chức xây dựng, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ việc thực hiện đầy đủ các giao dịch điện tử trong quản lý thuế
[1]. Mục tiêu là đảm bảo việc áp dụng toàn bộ các hình thức giao dịch điện tử trong lĩnh vực quản lý thuế sẽ được thực hiện theo lộ trình do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, và phải hoàn thành trước ngày 01 tháng 01 năm 2027 [1]. Điều này cho thấy Nhà nước đang có lộ trình rõ ràng để số hóa toàn diện các dịch vụ công, trong đó có dịch vụ thuế.Ứng dụng Hệ thống thông tin trong lĩnh vực Hải quan
Đối với lĩnh vực hải quan mà công ty chị đang hoạt động, các hệ thống thông tin đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tự động hóa và chuẩn hóa các quy trình. Mặc dù các văn bản pháp luật hiện hành về hải quan có thể không định nghĩa trực tiếp "hệ thống thông tin", nhưng các hoạt động quản lý chuyên ngành đều được thực hiện dựa trên nền tảng công nghệ thông tin. Ví dụ, việc xử lý thuế đối với nhiên liệu trên tàu biển khi xuất cảnh
[2] hay kiểm tra chuyên ngành đối với mặt hàng sữa bột [3] đều đòi hỏi sự hỗ trợ của các hệ thống để tiếp nhận hồ sơ, xử lý thông tin và đưa ra quyết định một cách nhanh chóng, chính xác. Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Hải quan cũng là một phần của quá trình vận hành các hệ thống này, giúp doanh nghiệp nắm bắt và tuân thủ các quy định một cách thuận tiện hơn thông qua các cổng thông tin điện tử.Đảm bảo an toàn và lộ trình chuyển đổi
Về lo lắng của chị về sự an toàn, việc xây dựng các hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước luôn đi kèm với các quy định và tiêu chuẩn về an ninh mạng, bảo mật dữ liệu để bảo vệ thông tin của doanh nghiệp và người dân. Lộ trình chuyển đổi số này là bắt buộc và đang được triển khai đồng bộ, nhằm mục đích tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp, giảm thiểu thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Chị có thể yên tâm rằng các cơ quan chức năng đang nỗ lực để các hệ thống này hoạt động hiệu quả và an toàn nhất.