Hành vi hành chính và quyền khiếu nại, khởi kiện
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chủ một công ty nhập khẩu ở TP.HCM. Gần đây, lô hàng sữa bột của tôi bị Hải quan giữ lại để kiểm tra chuyên ngành, mặc dù tôi đã làm đủ giấy tờ rồi. Họ nói là phải chờ thêm kết quả kiểm dịch động vật theo quy định mới, làm chậm trễ cả lô hàng. Tôi thấy quy định này không hợp lý và làm mất thời gian, tiền bạc của tôi quá. Tôi muốn hỏi, hành động của Hải quan có phải là hành vi hành chính không và tôi có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?”
Trả lời
Hành vi hành chính là gì?
Trường hợp của Anh N.V.H đang gặp phải là một ví dụ điển hình về hành vi hành chính. Theo định nghĩa, hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật. Nói cách khác, bất kỳ hành động (hoặc không hành động) nào của cơ quan nhà nước, như Cục Hải quan, trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước mà ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức đều được coi là hành vi hành chính.
Trong tình huống của Anh H., việc Cục Hải quan giữ lô hàng và yêu cầu kiểm tra chuyên ngành, chờ kết quả kiểm dịch động vật là một hành động cụ thể nhằm thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu và kiểm dịch. Đây chính là một hành vi hành chính.
Các dạng hành vi hành chính thường gặp trong lĩnh vực hải quan
Các cơ quan hải quan thường xuyên thực hiện nhiều hành vi hành chính trong quá trình quản lý hoạt động xuất nhập khẩu. Ví dụ, việc Tổng cục Hải quan đưa ra ý kiến về xử lý thuế đối với nhiên liệu trên tàu biển khi xuất cảnh
[1] hay Cục Giám sát quản lý về Hải quan – Tổng cục Hải quan trả lời công văn về việc kiểm tra chuyên ngành đối với mặt hàng sữa bột [2] đều là các hành vi hành chính. Những hành vi này thể hiện việc cơ quan nhà nước áp dụng các quy định pháp luật vào từng trường hợp cụ thể, có thể là ban hành quyết định, thông báo, hoặc thực hiện các thủ tục kiểm tra, giám sát.Trường hợp lô hàng sữa bột của Anh H. bị giữ để kiểm tra chuyên ngành là một hành vi hành chính cụ thể của cơ quan hải quan nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định về kiểm dịch động vật, sản phẩm trên cạn, như đã được đề cập trong các văn bản hướng dẫn.
Quyền của doanh nghiệp khi đối mặt với hành vi hành chính
Khi Anh H. nhận thấy hành vi hành chính của cơ quan Hải quan là không hợp lý, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của công ty mình, Anh H. hoàn toàn có quyền thực hiện các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền lợi. Các biện pháp này bao gồm khiếu nại hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
Việc khởi kiện vụ án hành chính được quy định cụ thể trong Luật Tố tụng hành chính. Nếu Tòa án thụ lý vụ án và trong quá trình giải quyết, người bị kiện (ở đây là cơ quan Hải quan) tự nguyện hủy bỏ quyết định hành chính hoặc chấm dứt hành vi hành chính bị kiện, Tòa án có thể ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án
[3]. Điều này cho thấy cơ quan nhà nước cũng có trách nhiệm xem xét lại các hành vi của mình khi có khiếu nại hoặc khởi kiện.Các bước tiếp theo để bảo vệ quyền lợi của Anh H.
Để bảo vệ quyền lợi của mình, Anh H. nên:
Việc hiểu rõ về hành vi hành chính và các quyền pháp lý liên quan sẽ giúp Anh H. có cơ sở vững chắc để làm việc với cơ quan chức năng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp mình.