Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và quy định pháp luật
“Chào luật sư, tôi là Trưởng thôn ở xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, Hà Nội. Gần đây, tôi thấy số lượng bé trai sinh ra ở thôn mình cao hơn hẳn bé gái, nhiều gia đình còn công khai nói muốn có con trai nối dõi. Tôi lo ngại tình trạng này sẽ gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội sau này. Không biết pháp luật có quy định gì để giảm thiểu tình trạng **mất cân bằng giới tính khi sinh** này không ạ, và thôn tôi có thể làm gì để góp phần cải thiện?”
Trả lời
1. Khái niệm và tầm quan trọng của việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Chào Anh N.V.H, vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh mà anh nêu ra là một thách thức lớn đối với công tác dân số, có thể dẫn đến nhiều hệ lụy xã hội nghiêm trọng trong tương lai. Theo quy định pháp luật, mất cân bằng giới tính khi sinh được hiểu là khi tỷ số giới tính khi sinh nằm ngoài khoảng cân bằng giới tính khi sinh. Việc duy trì tỷ số giới tính khi sinh ở mức cân bằng là mục tiêu quan trọng trong chính sách dân số của Việt Nam.
2. Khung pháp lý về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm kiểm soát và giảm thiểu tình trạng này. Cụ thể, trong phạm vi điều chỉnh của các văn bản pháp luật về dân số, việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh là một trong những nội dung trọng tâm cần được thực hiện
[1]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc truyền thông, vận động, giáo dục về dân số để đạt được mục tiêu duy trì mức sinh thay thế và cân bằng giới tính. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bao gồm Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, có trách nhiệm tổ chức thực hiện các nghị quyết và quy định liên quan trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình [3].3. Các biện pháp cụ thể và vai trò của cộng đồng
Để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, pháp luật đã đưa ra nhiều biện pháp cụ thể. Điều 15 của Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2020 quy định rõ ràng về các hành động cần thực hiện
[2]:* Khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư. Đây là một biện pháp rất phù hợp với vai trò của anh N.V.H là Trưởng thôn. Anh có thể vận động, đưa các nội dung này vào các quy ước, hương ước của thôn để nâng cao nhận thức của người dân. * Đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với người có hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai. Quy định này nhằm ngăn chặn các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp và pháp luật, góp phần giảm thiểu việc lựa chọn giới tính thai nhi. * Định kỳ hằng năm, Cơ quan thống kê trung ương công bố tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh để Chính phủ, chính quyền địa phương cấp tỉnh xây dựng, thực hiện biện pháp can thiệp phù hợp. Thông tin này sẽ giúp chính quyền địa phương, trong đó có cả cấp xã, thôn, có cơ sở để xây dựng các chương trình hành động hiệu quả.
Với vai trò là Trưởng thôn, anh N.V.H có thể chủ động tổ chức các buổi tuyên truyền, vận động người dân trong thôn về bình đẳng giới, không phân biệt nam nữ, và tác hại của việc lựa chọn giới tính khi sinh. Việc lồng ghép các nội dung này vào các hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng, cũng như đưa vào hương ước, quy ước của thôn sẽ góp phần quan trọng vào việc thay đổi nhận thức và hành vi của người dân, từ đó giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại địa phương.