Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
“Chào luật sư, tôi là trưởng thôn ở một xã vùng núi của tỉnh Hà Giang. Gần đây, tôi thấy nhiều gia đình trong thôn cứ sinh con trai thì mừng lắm, còn con gái thì có vẻ không vui bằng. Tôi lo ngại tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến việc **mất cân bằng giới tính khi sinh** trong tương lai, không biết pháp luật có quy định gì để giải quyết vấn đề này không ạ?”
Trả lời
Khái niệm và tầm quan trọng của việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Mất cân bằng giới tính khi sinh được hiểu là tình trạng khi tỷ số giới tính khi sinh nằm ngoài khoảng cân bằng tự nhiên. Đây là một vấn đề dân số nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cấu trúc dân số và sự phát triển bền vững của xã hội. Luật Dân số (Luật số 18/2016/QH14) đã xác định rõ việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh là một trong những nội dung quan trọng trong phạm vi điều chỉnh của Luật, nhằm duy trì mức sinh thay thế và nâng cao chất lượng dân số
[1].Các biện pháp pháp luật nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh
Để giải quyết tình trạng này, pháp luật đã có những quy định cụ thể. Theo Điều 15 của Luật Dân số (Luật số 10/2007/QH12), các biện pháp chính bao gồm
[3]:* Khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư. Điều này đặc biệt quan trọng ở các vùng nông thôn, vùng núi nơi các giá trị truyền thống còn ảnh hưởng sâu sắc. * Nghiêm cấm và có chế tài xử lý đối với hành vi thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai. Cụ thể, người có hành vi này sẽ bị đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. * Định kỳ hằng năm, Cơ quan thống kê trung ương có trách nhiệm công bố tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh để Chính phủ và chính quyền địa phương cấp tỉnh có cơ sở xây dựng, thực hiện các biện pháp can thiệp phù hợp.
Nguyên tắc và trách nhiệm trong công tác dân số
Việc thực hiện công tác dân số, trong đó có giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, phải tuân thủ các nguyên tắc quan trọng. Một trong số đó là bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng và đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, cặp vợ chồng, gia đình
[2]. Điều này có nghĩa là mỗi người dân, mỗi gia đình và cộng đồng như thôn của ông đều có vai trò quan trọng trong việc thay đổi nhận thức, xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ và cùng nhau xây dựng một xã hội bình đẳng về giới. Chính quyền địa phương cũng cần chủ động lồng ghép các yếu tố dân số vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội để đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững.