Giám sát trọng điểm HIV/AIDS và quyền riêng tư thông tin
“Tôi là chị Hạnh, đang làm tình nguyện viên ở một trung tâm y tế dự phòng tại Quận 10, TP.HCM. Gần đây, chúng tôi tham gia vào chương trình **giám sát trọng điểm HIV/AIDS** cho một số nhóm đối tượng. Tôi thắc mắc là khi lấy mẫu xét nghiệm, liệu thông tin cá nhân của người được xét nghiệm có được bảo mật tuyệt đối không, và kết quả này sẽ được dùng vào những mục đích gì? Có phải ai cũng có quyền yêu cầu kết quả xét nghiệm của người khác không?”
Trả lời
Chào chị Hạnh, câu hỏi của chị rất quan trọng và liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư của người được xét nghiệm trong các chương trình y tế dự phòng. Việc giám sát trọng điểm HIV/AIDS là một hoạt động cần thiết nhưng cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về bảo mật thông tin.
Bản chất và mục đích của Giám sát trọng điểm HIV/AIDS
Giám sát trọng điểm HIV/AIDS là quá trình thu thập thông tin một cách có hệ thống và định kỳ thông qua xét nghiệm HIV ở các nhóm đối tượng được lựa chọn. Mục đích chính của hoạt động này là theo dõi tỷ lệ và chiều hướng lây nhiễm HIV qua các năm. Từ đó, các cơ quan chức năng có thể cung cấp thông tin cần thiết cho việc lập kế hoạch, dự phòng, khống chế và đánh giá hiệu quả các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS. Luật pháp Việt Nam cũng quy định rõ về các biện pháp phòng, chống HIV/AIDS, việc chăm sóc, điều trị, hỗ trợ người nhiễm HIV và các điều kiện bảo đảm thực hiện các biện pháp này, áp dụng cho cả cơ quan, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tại Việt Nam
[1].Quy định về bảo mật thông tin trong giám sát trọng điểm
Đối với lo ngại của chị về bảo mật thông tin, pháp luật đã có những quy định rất cụ thể để bảo vệ quyền riêng tư của người được xét nghiệm trong hoạt động giám sát trọng điểm HIV/AIDS. Theo Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS), khi tiến hành giám sát trọng điểm, các cơ sở y tế có thẩm quyền được thực hiện xét nghiệm HIV đối với các nhóm đối tượng theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Đặc biệt, các xét nghiệm HIV trong khuôn khổ giám sát trọng điểm phải được thực hiện bằng phương pháp xét nghiệm HIV giấu tên
[2]. Điều này có nghĩa là thông tin cá nhân của người được xét nghiệm sẽ không được gắn trực tiếp với kết quả xét nghiệm, đảm bảo tính ẩn danh cao nhất.Mục đích sử dụng kết quả và trách nhiệm giữ bí mật
Kết quả xét nghiệm trong giám sát trọng điểm HIV/AIDS không được sử dụng tùy tiện. Pháp luật quy định rõ rằng nhân viên xét nghiệm và cơ sở xét nghiệm HIV có trách nhiệm giữ bí mật kết quả xét nghiệm
[2]. Kết quả này chỉ được sử dụng cho hai mục đích chính: giám sát dịch tễ học HIV/AIDS và nghiên cứu khoa học [2]. Điều này có nghĩa là không ai, kể cả các cơ quan, tổ chức hay cá nhân khác, có quyền yêu cầu hoặc tiếp cận kết quả xét nghiệm của người khác ngoài các mục đích đã được pháp luật cho phép và phải tuân thủ nguyên tắc giấu tên. Hoạt động giám sát nói chung của các cơ quan nhà nước cũng có phạm vi và trách nhiệm cụ thể đối với các đối tượng chịu sự giám sát [3].Như vậy, chị Hạnh có thể yên tâm rằng thông tin và kết quả xét nghiệm trong chương trình giám sát trọng điểm HIV/AIDS được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt, đảm bảo tính ẩn danh và chỉ được sử dụng cho các mục đích đã định, không ảnh hưởng đến quyền riêng tư của cá nhân