Giám sát quyền trẻ em theo nguyện vọng của trẻ
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là chị H.T.M, làm việc tại một tổ chức cộng đồng ở Quận 1, TP.HCM. Dạo gần đây, tôi thấy ở khu phố mình có một số dự án ảnh hưởng đến trẻ em nhưng các em lại không được hỏi ý kiến. Ví dụ như việc xây dựng sân chơi mới hay thay đổi quy định ở trường học. Tôi muốn hỏi, pháp luật có quy định gì về việc giám sát việc thực hiện quyền trẻ em theo ý kiến, nguyện vọng của trẻ em không, và ai là người có trách nhiệm chính trong việc này để chúng tôi có thể kiến nghị?”
Trả lời
Khái niệm và tầm quan trọng của việc lắng nghe trẻ em
Chị H.T.M thân mến, việc giám sát việc thực hiện quyền trẻ em theo ý kiến, nguyện vọng của trẻ em là một khái niệm pháp lý quan trọng, được định nghĩa là việc xem xét, đánh giá hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan về trách nhiệm bảo đảm thực hiện quyền trẻ em và giải quyết các ý kiến, kiến nghị của trẻ em, bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Điều này nhấn mạnh rằng tiếng nói của trẻ em không chỉ cần được lắng nghe mà còn phải được xem xét và phản hồi một cách có trách nhiệm.
Trách nhiệm pháp lý trong việc giám sát quyền trẻ em
Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng về trách nhiệm này. Cụ thể, Luật Trẻ em 2016 đã giao nhiệm vụ quan trọng cho các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trong đó, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có trách nhiệm đặc biệt trong việc đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em. Theo Khoản 4b Điều 91 của Luật Trẻ em 2016, Trung ương Đoàn có trách nhiệm "Đề xuất với Chính phủ các Điều kiện bảo đảm thực hiện trách nhiệm đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em và giám sát việc thực hiện quyền trẻ em theo ý kiến, nguyện vọng của trẻ em"
[3]. Điều này cho thấy vai trò chủ chốt của Trung ương Đoàn trong việc bảo đảm quyền được bày tỏ ý kiến và được giám sát việc thực hiện các quyền đó của trẻ em.Mặc dù Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân sửa đổi 2025 chủ yếu quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát nhân dân
[1], nhưng các quy định về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của các đạo luật nói chung thường bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân [2]. Điều này tạo cơ sở để các hoạt động giám sát quyền trẻ em được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau, không chỉ riêng cơ quan nhà nước mà còn các tổ chức xã hội như tổ chức của chị.Cách thức chị H.T.M và tổ chức có thể hành động
Với vai trò là cán bộ cộng đồng và làm việc tại một tổ chức, chị H.T.M có thể:
Việc chị chủ động tìm hiểu và hành động sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo đảm rằng các ý kiến, nguyện vọng của trẻ em tại địa phương không bị bỏ qua, và quyền lợi tốt nhất của các em luôn được đặt lên hàng đầu.