Giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh
“Chị Lan, chủ một chuỗi cửa hàng thời trang nhỏ tại quận Hải Châu, Đà Nẵng, đang gặp vướng mắc lớn. Chị muốn mở thêm chi nhánh ở quận Cẩm Lệ nhưng cán bộ thuế ở đó lại giải thích một điều khoản trong Luật Doanh nghiệp về vốn điều lệ khác hẳn so với cách chị vẫn làm ở Hải Châu. Điều này khiến chị rất hoang mang, không biết phải áp dụng thế nào cho đúng và có cách nào để có một hướng dẫn thống nhất cho cả thành phố không.”
Trả lời
Hiểu đúng về giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh
Trường hợp của chị Lan là một ví dụ điển hình cho thấy sự cần thiết của việc giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh. Đây là hoạt động do Ủy ban thường vụ Quốc hội thực hiện nhằm làm rõ tinh thần, nội dung của các điều, khoản, điểm trong Hiến pháp, luật, pháp lệnh. Mục đích chính là để đảm bảo việc nhận thức, thực hiện và áp dụng pháp luật được đúng đắn và thống nhất trên toàn quốc. Khi có những cách hiểu khác nhau về cùng một quy định pháp luật, như việc cán bộ thuế ở các quận có cách hiểu khác nhau về vốn điều lệ, thì việc giải thích này trở nên vô cùng quan trọng để gỡ bỏ vướng mắc, tạo sự đồng bộ trong thực thi.
Ai có thẩm quyền và mục đích của việc giải thích
Theo quy định pháp luật hiện hành, Ủy ban thường vụ Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh. Mục đích cao nhất của hoạt động này là đảm bảo tính thống nhất của pháp luật và hiệu quả trong quản lý nhà nước. Khi một văn bản có chứa quy phạm pháp luật được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục
[2], nhưng trong quá trình áp dụng lại phát sinh những cách hiểu khác nhau, dẫn đến việc thực hiện không đồng bộ, thì việc giải thích sẽ giúp chuẩn hóa lại cách hiểu và áp dụng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các văn bản quy phạm pháp luật nói chung [1].Cơ chế đề nghị giải thích và ý nghĩa đối với doanh nghiệp
Mặc dù chị Lan không thể trực tiếp yêu cầu Ủy ban thường vụ Quốc hội giải thích, nhưng các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khi nhận thấy sự cần thiết để áp dụng thống nhất pháp luật, có thể đề nghị việc này. Ví dụ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh khi thấy cần thiết cho việc áp dụng thống nhất pháp luật
[3]. Trong trường hợp của chị, nếu sự không thống nhất trong cách áp dụng quy định về vốn điều lệ diễn ra phổ biến và gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh, cơ quan quản lý nhà nước cấp cao hơn hoặc các cơ quan có chức năng giám sát có thể xem xét đề xuất việc giải thích chính thức. Đối với doanh nghiệp, một khi có văn bản giải thích chính thức, sẽ tạo ra sự minh bạch, rõ ràng, giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong việc tuân thủ pháp luật và thực hiện các thủ tục hành chính