Giải quyết tranh chấp đất đai khi chưa có Giấy chứng nhận
“Tôi là nông dân ở xã Phước Thái, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Gia đình tôi đã canh tác mảnh đất này từ đời ông cha, nhưng chưa làm được sổ đỏ. Gần đây, hàng xóm muốn xây tường rào và cho rằng ranh giới đất của họ lấn sang phần đất mà gia đình tôi đã sử dụng ổn định bao năm nay. Tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình khi chưa có giấy tờ pháp lý?”
Trả lời
Tranh chấp đất đai là vấn đề phổ biến, đặc biệt khi liên quan đến việc xác định ranh giới và quyền sử dụng đất giữa các hộ gia đình. Trường hợp của anh N.V.H, việc chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một yếu tố quan trọng quyết định thẩm quyền giải quyết.
Bản chất của Tranh chấp đất đai
Tranh chấp đất đai được hiểu là các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Luật Đất đai sửa đổi 2025 quy định rõ về phạm vi điều chỉnh của luật, bao gồm chế độ sở hữu đất đai, quyền hạn và trách nhiệm của Nhà nước, chế độ quản lý và sử dụng đất đai, cũng như quyền và nghĩa vụ của công dân, người sử dụng đất đối với đất đai thuộc lãnh thổ Việt Nam
[2]. Anh N.V.H, với tư cách là người đang sử dụng đất, dù chưa có giấy tờ, vẫn là một người sử dụng đất theo quy định của pháp luật [3].Thẩm quyền giải quyết khi chưa có Giấy chứng nhận
Đối với trường hợp của anh, khi người sử dụng đất chưa có Giấy chứng nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, thẩm quyền giải quyết tranh chấp sẽ thuộc về Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp. Cụ thể, Luật Đất đai 1993 quy định rằng Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn có trách nhiệm phối hợp với các tổ chức khác để hòa giải tranh chấp đất đai trong nhân dân
[1]. Nếu hòa giải không thành, Ủy ban nhân dân cấp huyện (huyện Long Thành trong trường hợp của anh) sẽ có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp giữa cá nhân, hộ gia đình với nhau [1]. Anh N.V.H cần lưu ý rằng Nhà nước khuyến khích việc hòa giải các tranh chấp đất đai trong nhân dân [1].Các bước cần thực hiện để giải quyết tranh chấp
Để giải quyết tranh chấp ranh giới đất đai với hàng xóm, anh N.V.H nên thực hiện các bước sau:
Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trong tranh chấp
Dù chưa có Giấy chứng nhận, anh vẫn cần tuân thủ các nguyên tắc sử dụng đất như sử dụng đúng mục đích, bền vững, hiệu quả, và đặc biệt là không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất liền kề và xung quanh
[4]. Việc giải quyết tranh chấp sẽ giúp xác định rõ ranh giới, từ đó anh và hàng xóm có thể thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình, tránh các mâu thuẫn phát sinh trong tương lai.