Giải quyết tranh chấp đất đai
“Chào luật sư, tôi là một nông dân ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Gia đình tôi có một mảnh đất đã canh tác lâu năm. Gần đây, hàng xóm của tôi tự ý lấn chiếm một phần đất để xây dựng tường rào, nói là đất của họ. Tôi đã cố gắng nói chuyện nhưng họ không nghe. Giờ tôi không biết phải làm sao để đòi lại đất của mình. Liệu đây có phải là tranh chấp đất đai không và tôi phải bắt đầu từ đâu?”
Trả lời
Trường hợp của Anh N.V.H là một ví dụ điển hình của tranh chấp đất đai. Theo định nghĩa, đây là những tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai. Việc hàng xóm tự ý lấn chiếm để xây dựng tường rào đã xâm phạm đến quyền sử dụng đất hợp pháp của gia đình anh.
Bản chất của tranh chấp đất đai
Tại Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu
[3]. Nhà nước thực hiện quyền định đoạt và quản lý đất đai một cách thống nhất[1]. Do đó, mọi hành vi liên quan đến việc sử dụng đất, bao gồm cả việc xác định ranh giới, đều phải tuân thủ quy định của pháp luật về đất đai[2]. Khi có sự mâu thuẫn về ranh giới hoặc quyền sử dụng đất giữa các bên, đó chính là tranh chấp đất đai.Thẩm quyền giải quyết tranh chấp
Để giải quyết tình huống này, anh N.V.H có thể khởi kiện tại Tòa án. Luật Tố tụng dân sự 2015 quy định rõ ràng rằng tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án
[4]. Điều này có nghĩa là Tòa án sẽ là cơ quan có đủ thẩm quyền để xem xét, đánh giá các chứng cứ và đưa ra phán quyết cuối cùng về quyền sử dụng đất của các bên.Các bước giải quyết ban đầu
Trước khi khởi kiện ra Tòa án, pháp luật khuyến khích các bên tự hòa giải hoặc hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp. Nếu việc hòa giải không thành, anh N.V.H nên chuẩn bị các giấy tờ, tài liệu liên quan đến quyền sử dụng đất của gia đình mình như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các giấy tờ mua bán, chuyển nhượng, bản đồ địa chính, biên lai thuế đất... để làm bằng chứng. Sau đó, anh có thể nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có đất tranh chấp để yêu cầu giải quyết.