Ghi danh Di sản Văn hóa Phi vật thể
“Chào luật sư, tôi là ông Hùng, 55 tuổi, ở Hội An, Quảng Nam. Tôi là một nghệ nhân làm đèn lồng truyền thống. Gần đây, cộng đồng chúng tôi muốn làm hồ sơ để ghi danh nghề làm đèn lồng Hội An vào danh mục di sản. Tôi nghe nói có nhiều cấp độ ghi danh, nào là quốc gia, nào là UNESCO. Tôi không rõ quy trình và tiêu chí cụ thể để được ghi danh là như thế nào, và liệu nghề của chúng tôi có đủ điều kiện không? Nhờ luật sư tư vấn giúp.”
Trả lời
Khái niệm và Ý nghĩa của việc Ghi danh Di sản Văn hóa Phi vật thể
Kính chào ông Hùng, tôi hiểu rằng ông và cộng đồng nghệ nhân đèn lồng Hội An đang rất quan tâm đến việc ghi danh nghề truyền thống của mình. Việc ghi danh di sản văn hóa phi vật thể là một hoạt động quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản này. Thuật ngữ ghi danh được hiểu là hoạt động đưa di sản văn hóa phi vật thể (hoặc di sản tư liệu) đáp ứng các tiêu chí cụ thể vào Danh mục quốc gia hoặc các danh sách của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO)
[1]. Điều này không chỉ giúp bảo vệ di sản mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền dạy và phát triển nghề truyền thống.Các cấp độ và Tiêu chí Ghi danh Di sản Văn hóa Phi vật thể
Việc ghi danh di sản văn hóa phi vật thể có hai cấp độ chính mà ông đã đề cập:
Quy trình và Lợi ích khi Di sản được Ghi danh
Quy trình để ghi danh di sản thường bắt đầu từ việc cộng đồng tự nguyện đề cử, sau đó cơ quan quản lý văn hóa địa phương sẽ thẩm định và lập hồ sơ. Hồ sơ này sẽ được trình lên cấp cao hơn để xem xét và quyết định. Việc được ghi danh mang lại nhiều lợi ích thiết thực, bao gồm:
* Bảo vệ pháp lý: Di sản được công nhận chính thức, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các hoạt động bảo tồn, phát huy. * Nâng cao nhận diện: Cộng đồng và công chúng sẽ có nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của di sản, từ đó thúc đẩy sự quan tâm và tham gia bảo vệ. * Hỗ trợ tài chính: Có thể tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ từ nhà nước, các tổ chức trong nước và quốc tế cho công tác bảo tồn, truyền dạy. * Phát triển du lịch: Di sản được ghi danh thường trở thành điểm nhấn văn hóa, thu hút du khách, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Ngay cả các quy định về quản lý hành chính hay thương mại, như việc xử lý thuế đối với hàng hóa
[4], cũng là một phần của hệ thống pháp luật mà di sản tồn tại và phát triển trong đó.Với nghề làm đèn lồng truyền thống ở Hội An, một di sản đã gắn liền với lịch sử và văn hóa địa phương, có tính đại diện cao và được cộng đồng gìn giữ, hoàn toàn có tiềm năng để được xem xét ghi danh vào Danh mục quốc gia và tiến tới các danh sách của UNESCO nếu đáp ứng đủ các tiêu chí.