Định nghĩa Cộng đồng dân cư trong xét tặng danh hiệu
“Tôi là ông Sáu, trưởng thôn ở một làng nghề truyền thống gốm sứ tại Bát Tràng, Hà Nội. Làng tôi có nhiều nghệ nhân làm gốm lâu năm, nhưng họ chưa từng được xét danh hiệu gì. Tôi muốn hỏi liệu 'làng' của tôi có được coi là 'cộng đồng dân cư' theo quy định để chúng tôi có thể đề cử các nghệ nhân trong làng mình lên cấp trên xem xét danh hiệu không?”
Trả lời
1. Cộng đồng dân cư được hiểu như thế nào?
Theo quy định tại Nghị định số 93/2023/NĐ-CP, cộng đồng dân cư được hiểu là nhóm công dân Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc (gọi chung là thôn), tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu (gọi chung là tổ dân phố). Như vậy, làng của ông Sáu, với tư cách là một "làng" nghề truyền thống, hoàn toàn phù hợp với định nghĩa về cộng đồng dân cư được nêu trong Nghị định này.
2. Vai trò của Cộng đồng dân cư trong việc xét tặng danh hiệu Nghệ nhân
Nghị định số 93/2023/NĐ-CP quy định chi tiết về đối tượng, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể
[1]. Trong đó, cộng đồng dân cư là một trong các đối tượng áp dụng có liên quan tới hoạt động xét tặng danh hiệu này [2]. Điều này có nghĩa là, làng của ông Sáu, với tư cách là một cộng đồng dân cư, có vai trò và quyền lợi trong quá trình đề cử, xét tặng danh hiệu cho các nghệ nhân trong làng mình. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để cộng đồng có thể tham gia vào việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể thông qua việc tôn vinh các nghệ nhân.3. Lưu ý về nguyên tắc và phạm vi áp dụng
Việc xét tặng danh hiệu "Nghệ nhân nhân dân", "Nghệ nhân ưu tú" được thực hiện theo các nguyên tắc cụ thể, bao gồm việc không xét tặng cho cá nhân đã được đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp về loại hình di sản văn hóa phi vật thể mà họ đang nắm giữ để có thêm các kỹ năng, bí quyết
[3]. Ngoài ra, Nghị định này không áp dụng đối với cá nhân là người Việt Nam đang nắm giữ, thực hành, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ [2]. Tuy nhiên, đối với làng nghề gốm sứ, nếu các nghệ nhân hoạt động trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể (như nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian liên quan đến gốm sứ, v.v.) thì vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định [1]. Các danh hiệu này được xét tặng và công bố theo định kỳ [4].