Dịch vụ môi trường rừng và quy định pháp luật
“Chào Tuvannhanh.com, tôi là nông dân ở huyện Lạc Dương, Lâm Đồng. Gia đình tôi có mấy hecta rừng trồng đã lâu, giờ muốn tìm hiểu xem có cách nào để bán các 'dịch vụ' mà rừng của mình mang lại không, ví dụ như không khí trong lành, nguồn nước sạch hay cảnh quan du lịch. Tôi nghe nói có 'dịch vụ môi trường rừng' nhưng không rõ là gì và luật pháp quy định thế nào. Liệu tôi có thể kiếm thêm thu nhập từ việc bảo vệ rừng của mình không?”
Trả lời
Chào chị L.T.M,
Dịch vụ môi trường rừng là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực lâm nghiệp, phản ánh những giá trị mà rừng mang lại cho xã hội và môi trường, không chỉ dừng lại ở giá trị gỗ hay lâm sản phụ. Hiểu một cách đơn giản, đây là các hoạt động cung ứng các giá trị sử dụng của môi trường rừng, bao gồm việc duy trì nguồn nước, bảo vệ đất, điều hòa khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học và cung cấp cảnh quan cho du lịch sinh thái.
Khái niệm và tầm quan trọng của Dịch vụ môi trường rừng
Dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) không chỉ là một thuật ngữ pháp lý mà còn là một cơ chế kinh tế quan trọng để khuyến khích các chủ rừng, bao gồm cả các hộ gia đình như chị, tham gia vào công tác bảo vệ và phát triển rừng. Thay vì chỉ khai thác gỗ, các chủ rừng có thể nhận được khoản chi trả từ các tổ chức, cá nhân sử dụng các giá trị mà rừng mang lại. Điều này tạo ra nguồn thu nhập bền vững, giúp người dân gắn bó và có trách nhiệm hơn với rừng. Các giá trị này được cung cấp một cách tự nhiên bởi hệ sinh thái rừng, nhưng việc bảo vệ và duy trì chúng đòi hỏi sự đầu tư và công sức của chủ rừng.
Quy định pháp luật về Dịch vụ môi trường rừng
Luật Lâm nghiệp sửa đổi 2024 (VBHN) (04/VBHN-VPQH) là văn bản pháp luật nền tảng quy định về lĩnh vực này. Theo Điều 1 của Luật này, phạm vi điều chỉnh bao gồm việc quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng; chế biến và thương mại lâm sản
[1]. Điều này khẳng định rằng các hoạt động liên quan đến rừng, bao gồm cả việc sử dụng các giá trị môi trường của rừng, đều nằm trong khuôn khổ điều chỉnh của Luật Lâm nghiệp. Mặc dù Luật này cũng đề cập đến các hoạt động khác như khoa học và công nghệ [2] hay đầu tư kinh doanh [3], trọng tâm chính vẫn là bảo đảm sự phát triển bền vững của rừng và khai thác hợp lý các lợi ích từ rừng, trong đó có DVMTR.Việc tham gia vào các hoạt động cung ứng dịch vụ môi trường rừng sẽ giúp gia đình chị không chỉ bảo vệ tài nguyên rừng mà còn có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định, góp phần nâng cao đời sống. Các quy định cụ thể về chi trả DVMTR thường được hướng dẫn chi tiết hơn trong các nghị định, thông tư dưới Luật, quy định về đối tượng được chi trả, mức chi trả và phương thức quản lý. Chị nên liên hệ với cơ quan kiểm lâm hoặc sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tại địa phương để được tư vấn cụ thể hơn về các chương trình, chính sách chi trả DVMTR đang được triển khai tại Lâm Đồng.