Dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước và quy định pháp luật
“Chào luật sư, tôi là trưởng thôn ở một xã ven biển thuộc tỉnh Bạc Liêu. Chúng tôi đang phát triển du lịch sinh thái gắn liền với rừng ngập mặn. Gần đây có một dự án muốn khai thác thủy sản quy mô lớn, họ nói sẽ trả tiền cho 'dịch vụ hệ sinh thái' của chúng tôi. Tôi không hiểu rõ 'dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước' là gì và liệu chúng tôi có được hưởng lợi từ việc này không?”
Trả lời
Dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước là gì và tầm quan trọng
Dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước được hiểu là những lợi ích mà các vùng đất ngập nước mang lại cho con người. Đối với trường hợp của ông, rừng ngập mặn ven biển Bạc Liêu cung cấp rất nhiều dịch vụ quan trọng. Đó có thể là việc điều hòa khí hậu, bảo vệ bờ biển khỏi xói lở và bão lũ, là nơi sinh sản và trú ngụ của các loài thủy sản, cung cấp gỗ, củi, và đặc biệt là tiềm năng phát triển du lịch sinh thái như cộng đồng ông đang làm. Những lợi ích này không chỉ phục vụ trực tiếp người dân địa phương mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của khu vực.
Quyền lợi và cơ chế chia sẻ lợi ích cho cộng đồng
Theo quy định pháp luật, việc bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước phải đảm bảo cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng, hợp lý về quyền lợi và nghĩa vụ giữa các bên liên quan trong việc sử dụng dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước
[2]. Điều này có nghĩa là khi có các dự án khai thác hoặc sử dụng các lợi ích từ đất ngập nước (như dự án khai thác thủy sản mà ông đề cập), cộng đồng dân cư sinh sống trên và xung quanh vùng đất ngập nước như cộng đồng của ông phải được tham gia và chia sẻ lợi ích một cách hợp lý. Mục tiêu là để duy trì toàn vẹn cấu trúc, chức năng, đặc tính sinh thái và đa dạng sinh học của vùng đất ngập nước [2].Nguồn tài chính và vai trò của cộng đồng
Các hoạt động bảo tồn và sử dụng bền vững vùng đất ngập nước, bao gồm cả việc phát triển du lịch sinh thái, có thể được chi từ nhiều nguồn khác nhau. Đặc biệt, các nguồn thu được từ dịch vụ môi trường liên quan đến đa dạng sinh học, dịch vụ hệ sinh thái đất ngập nước và lợi nhuận từ các hoạt động dịch vụ tại vùng đất ngập nước là một trong những nguồn tài chính quan trọng
[3]. Điều này khẳng định giá trị kinh tế của các dịch vụ mà hệ sinh thái đất ngập nước mang lại.Hơn nữa, pháp luật cũng tăng cường vai trò, sự tham gia của cộng đồng dân cư sinh sống trên, xung quanh vùng đất ngập nước và các bên liên quan trong bảo tồn, sử dụng bền vững vùng đất ngập nước
[2]. Do đó, cộng đồng của ông hoàn toàn có quyền và cần chủ động trong việc thảo luận, đàm phán với chủ đầu tư dự án khai thác thủy sản để đảm bảo quyền lợi và sự phát triển bền vững của du lịch sinh thái địa phương. Nghị định này áp dụng đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động trực tiếp hoặc liên quan đến bảo tồn và sử dụng các vùng đất ngập nước trên phạm vi lãnh thổ của Việt Nam [1].