Dịch vụ dân số và quyền lợi của công dân
“Chào Tuvannhanh.com, vợ chồng tôi ở một xã vùng cao của tỉnh Hà Giang, mới cưới được hơn một năm. Chúng tôi muốn tìm hiểu về các biện pháp kế hoạch hóa gia đình và cách nuôi con khỏe mạnh, nhưng ở đây thông tin còn hạn chế lắm. Không biết có những dịch vụ nào của nhà nước hỗ trợ chúng tôi không và làm sao để tiếp cận được ạ?”
Trả lời
Chào anh N.V.A, vợ chồng anh hoàn toàn có quyền được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ dân số để hỗ trợ việc kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng cuộc sống. Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng về các dịch vụ này và trách nhiệm của Nhà nước trong việc cung cấp chúng.
Dịch vụ dân số là gì và bao gồm những gì?
Theo quy định của pháp luật, dịch vụ dân số bao gồm các hoạt động rất đa dạng nhằm phục vụ công tác dân số. Cụ thể, các hoạt động này bao gồm việc cung cấp thông tin, tuyên truyền, giáo dục, vận động, hướng dẫn, tư vấn về dân số. Ngoài ra, nó còn bao gồm việc cung cấp các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, nâng cao chất lượng dân số và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa là những băn khoăn của vợ chồng anh về kế hoạch hóa gia đình và nuôi con khỏe mạnh đều nằm trong phạm vi của các dịch vụ này.
Quyền lợi của công dân khi tiếp cận dịch vụ dân số
Anh và vợ, với tư cách là công dân Việt Nam, có những quyền lợi cụ thể trong lĩnh vực dân số. Pháp lệnh số 152/VBHN-VPQH (VBHN) năm 2025 quy định rằng công dân được cung cấp thông tin về dân số và được cung cấp các dịch vụ dân số có chất lượng, thuận tiện, an toàn và được giữ bí mật theo quy định của pháp luật
[2]. Đồng thời, anh chị cũng có quyền lựa chọn các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng dân số [2]. Nguyên tắc của công tác dân số cũng nhấn mạnh việc bảo đảm sự chủ động, tự nguyện, bình đẳng của mỗi cá nhân, gia đình trong kiểm soát sinh sản, chăm sóc sức khỏe sinh sản và thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng dân số [1]. Điều này đảm bảo rằng anh chị có thể lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với mình mà không bị ép buộc.Trách nhiệm của Nhà nước và nguồn tài chính hỗ trợ
Nhà nước có trách nhiệm rất lớn trong việc triển khai công tác dân số và bảo đảm điều kiện thuận lợi cho công tác này, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
[3]. Đặc biệt, Nhà nước có chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư, hợp tác, giúp đỡ, hỗ trợ chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, nâng cao chất lượng dân số, ưu tiên đối với người nghèo, đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn [3]. Vợ chồng anh ở vùng cao Hà Giang sẽ thuộc đối tượng được ưu tiên này. Các dịch vụ dân số này được tài trợ từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế, kinh phí chi trả của người sử dụng dịch vụ và các nguồn viện trợ, tài trợ khác [4].Để tiếp cận các dịch vụ này, vợ chồng anh có thể liên hệ với các cơ sở y tế địa phương như trạm y tế xã, trung tâm y tế huyện hoặc các cơ quan quản lý nhà nước về dân số tại địa phương để được tư vấn và hướng dẫn cụ thể về các chương trình, dịch vụ đang được triển khai.